Expres informacji nr3-2009

Instytut Rybactwa Śródlądowego

im. STANISŁAWA SAKOWICZA

EXPRESS INFORMACJA

NR 3/2009

(kwartalnik)

Opracowanie: mgr inż. Jadwiga Zdanowska

mgr inż. Henryk Chmielewski

inż. Jadwiga Cupiał

Olsztyn 2009

REDAKCJA

Zespół redakcyjny:
mgr inż. Jadwiga Zdanowska
mgr inż. Henryk Chmielewski
inż. Jadwiga Cupiał

Kontakt:
Tel. (089) 524 01 71, fax (089) 524 05 05
E-mail: din@infish.com.pl

Wydawca:
Dział Wydawnictw
Instytutu Rybactwa Śródlądowego
10-719 Olsztyn, ul. Oczapowskiego 10
Tel. (089) 524 10 15, 524 01 71, fax (089) 524 05 05
E-mail: wydawnictwo@infish.com.pl

RYBACTWO

*00001* pl

Rybactwo w świetle ekorozwoju. Lirski, Andrzej; Wiśniewolski, Wiesław; Wołos, Arkadiusz; Zdanowski, Bogusław. W: Piąty Rolniczy Festiwal Nauki, 10-11. 09. 2008 r. Konferencja naukowa „Dezagraryzacja polskiej wsi“. Warszawa-Brwinów: 2008, 23 s. , il. +bibliogr. 45 poz. Dostęp w Internecie (www. cbr. edu. pl/konf2008/referaty/Wisniewolski. pdf))

Przedstawiono stan i uwarunkowania gospodarki rybackiej na tle sytuacji gospodarstw karpiowych, pstrągowych i na wodach płynących. Omówiono wpływ czynników przyrodniczych, ekonomicznych i demograficznych na spadek produkcji karpia. Scharakteryzowano eksploatację połowową, gospodarkę zarybieniową i restytucje wybranych gatunków ryb. Opisano perspektywy gospodarki rybackiej ze szczególnym uwzględnieniem wpływu wędkarstwa na sytuację ekonomiczno-finansową gospodarstw rybackich.

*00067* pl

Wpływ przystąpienia Polski do Unii Europejskiej na sektor rybacki. - Prz. Ryb. 2009 nr 3 (105) s. 10

Dzięki realizacji Sektorowego Programu Operacyjnego „Rybołówstwo i przetwórstwo ryb 2004-2008" został zmodernizowany i unowocześniony sektor rybacki, odbudowano zasoby Morza Bałtyckiego oraz dokonano zmian w świadomości uczestników rynku rybnego. Kwota dofinansowania wyniosła 1013 mln zł. Planowany jest dalszy rozwój sektora rybołówstwa w latach 2007-2013, na który Europejski Fundusz Rybacki przeznaczył blisko miliard euro.

*00075* pl

Wypalanie roślinności. Radecki, Wojciech. - Komun. Ryb. 2009 nr 3 (110) s. 29-30

Prawnik dowodzi na podstawie ustawy o ochronie przyrody, że rybak gospodarujący na jeziorze nie może dowolnie wypalać szuwarów i trzcin, aby doporowadzić do odchwaszczenia i pozbycia się kleszczy.

*00076* pl

Nabytki Biblioteki IRS w Olsztynie. Samulowska-Dramińska, Barbara. - Komun. Ryb. 2009 nr 3 (110) s. 30-32, il.

Przedstawiono listę tytułów książek zagranicznych, które wzbogaciły zbiory Biblioteki Instytutu Rybactwa Śródlądowego w latach 2004-2008. Pochodziły one z zakupów, wymiany z innymi ośrodkami lub przekazano je w formie darów.

*00094* en

World prospects for floodplain fisheries. Światowe perspektywy dla rybołówstwa na terenach zalewowych. Welcomme, Robin. - Int. J. Ecohydrol. Hydrobiol. 2008 vol. 8 nr 2-4 s. 169-182, il. bibliogr.

Rzeki i równiny (tereny) zalewowe przy rzekach dostarczają rocznie do spożycia około 5 mln ton ryb. Rybołówstwo tam prowadzone, zwłaszcza w strefie tropikalnej, wykazuje cechy przełowienia. Równiny zalewowe są wykorzystywane także na potrzeby rolnictwa, a koryta rzek są modyfikowane, co prowadzi do ograniczenia połowów ryb. Na przyszłość rybactwa rzecznego i/lub zalewowego wpływają takie czynniki jak: wielkość rzeki, wielkość przepływu oraz stopień zmodyfikowania koryta. W przyszłości przewiduje się zanik wielu równin zalewowych, a w konsekwencji załamanie się rybołówstwa tego typu.

*00110* pl

Kłusownictwo a inne przestępstwa lub wykroczenia rybackie bądź wędkarskie. Radecki, Wojciech. - Komun. Ryb. 2009 nr 4 (111) s. 38-39

Przeanalizowano z prawnego punktu widzenia zarzut, jaki można postawić rowerzyście, który przewoził w teczce dwie trocie o wartości kilkudziesięciu złotych. Po zatrzymaniu człowiek ten wyjaśniał, że trocie znalazł w parku i zabrał ze sobą. Rowerzyście należało zarzucić wykroczenie z art. 119 par. 1 kodeksu wykroczeń.

HYDROBIOLOGIA RYBACKA

*00044* en

Manganese fractions in waters of the polyhumic Siemianówka Dam Reservoir. Frakcje manganu w polihumusowym Zbiorniku Zaporowym Siemianówka. Cudowski, A. ; Górniak, A. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 5 s. 713-719, il. bibliogr.

Badania hydrochemiczne przeprowadzone w okresie od maja do grudnia 2004 r. w zbiorniku Siemianówka, położonym w górnym biegu rzeki Narew, wykazały przestrzenne i czasowe wahania koncentracji całkowitego manganu (TMn). Maksymalne wartości TMn notowano latem (638 mikrog/l), a minimalne zimą (118 mikrog/l). Dominowała frakcja rozpuszczonego manganu organicznego, a najniższe wartości zanotowano dla frakcji reaktywnego manganu rozpuszczonego. Koncentrację badanych frakcji manganu analizowano w odniesieniu do innych parametrów wody (pH, temperatura, tlen, twardość, przewodnictwo, DOC, TOC, N, P) oraz aktywności fotosyntetycznej fitoplanktonu (chlorofil-a).

*00051* en

Comparison of indexes of flora anthropogenisation in several ponds with regard to microcatchment management in Pyrzyce black-earth soils in connection with physicochemical properties of waters. Porównanie wskaźników roślinnej antropogenizacji w kilku stawach w odniesieniu do gospodarowania mikrozlewnią na czarnoziemach pyrzyckich w połączeniu z właściwościami fizykochemicznymi wody. Gamrat, R. ; Gałczyńska, M. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 3A s. 189-192, il. bibliogr.

W latach 2003-04 zbadano rozwój roślinności i zawartość związków azotu, fosforu i mikropierwiastków (K, Na, Ca i Mg) w stawach różniących się położeniem, kształtem, nachyleniem skarp i stopniem zarośnięcia lustra wody. Zbiorniki położone w sąsiedztwie obszarów wiejskich charakteryzowały się dwukrotnie wyższymi indekasmi antropofityzacji (30,4 proc.) i wyższą zawartością fosforu i potasu niż zbiorniki śródpolne.

*00052* en

Influence of slope gradient of hollows and area size of two groups of midfield ponds located within the marginal wetland near Pyrzyce on the occurrence of floral and chemical differences. Wpływ stopnia nachylenia skarpy i powierzchni dwóch grup śródpolnych stawów położonych na obrzeżach mokradeł koło Pyrzyc na występowanie różnic florystycznych i chemicznych. Gamrat, R.; Gałczyńska, M. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 3A s. 193-197, il. bibliogr.

W latach 2003-04 przeprowadzono porównawcze badania florystyczne, fitosocjologiczne i limnologiczne stawów śródpolnych o zróżnicowanej morfologii (powierzchnia 0.04-0,24 ha, nachylenie skarp 10-45 stopni, kształt owalny lub wydłużony). Stwierdzono, że na zróżnicowanie florystyczne i skład chemiczny wody wpływ mają takie czynniki jak: stopień nachylenia skarp, powierzchnia i kształt zbiornika wodnego, stopień pokrycia lustra wody roślinnością.

*00054* en

Use of GIS for spatial analysis of heavy metals distribution in the bottom sediments of Wigry Lake (NE Poland). Wykorzystanie GIS do przestrzennej analizy dystrybucji metali ciężkich w osadach dennych jeziora Wigry (Północno-wschodnia Polska). Kostka, A. ; Prosowicz, D. ; Helios-Rybicka, E. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 3A s. 307-312, il. bibliogr.

Na podstawie analizy AAS określano zawartość Fe i Zn w powierzchniowej warstwie osadów dennych (0-5 cm) w jeziorze Wigry. Uzyskane wyniki poddano wielokryteriowej analizie MCE i opracowano mapy przestrzenne rozkładu badanych metali korzystając z systemu GIS. Stwierdzono, że największy wpływ na zawartość obydwu metali w osadzie miała odległość od źródeł zanieczyszczania (od ujścia rzeki Czarna Hańcza).

*00055* en

Application of the computer image analyses in the embryotests as a new method of water biomonitoring. Zastosowanie komputerowej analizy obrazu w embriotestach jako nowa metoda biomonitoringu wody. Mazur, R. ; Lewicki, P. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 3A s. 409-412, il. bibliogr.

Zastosowanie metod komputerowej analizy obrazu wykonanej przy pomocy oprogramowania Aphelion 3. 2 pozwoliło na zautomatyzowanie badań toksykologicznych środowiska wodnego. Analizie poddano trajektorię ruchu zarodków Lymnaea stagnalis (do stadium gastruli) w środowisku kontrolnym i zanieczyszczonym w trakcie rozwoju embrionalnego w warunkach laboratoryjnych.

*00057* en

The ecological assessment of Oława River quality in Poland (Lower Silesia) on the basis of communities of benthic invertebrates with comparative analysis of selected biotic indices in the monitoring system. Ekologiczna ocena jakości rzeki Oławy w Polsce (Dolny Śląsk) na podstawie zespołów bezkręgowców bentosowych w połączeniu z analizą porównawczą wybranych wskaźników biologicznych w systemie monitoringu. Rybak, J. ; Kolupa, A. ; Pasternak, G. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 3A s. 500-506, il. bibliogr.

Przeprowadzono analizę jakości wód rzeki Oławy w granicach Wrocławia, w oparciu o tradycyjne metody analizy fizykochemicznej i mikrobiologicznej oraz biotesty oparte na odpowiednich organizmach wskaźnikowych (TBI, FBI, BMWP-PL, EPT, ASPT, BBI). Na podstawie większości wskaźników fizykochemicznych (z wyjątkiem azotowych i manganu) wody rzeki można było sklasyfikować w I klasie czystości, a na podstawie wskaźników mikrobiologicznych - w III klasie czystości. Zastosowane wskaźniki biologiczne (biotesty) koresponodowały z wynikami analiz fizykochemicznymi. Najbardziej czuły okazał się biotest FBI.

*00058* en

Role of soil in eutrophication of water during flood peaks. Rola gleby w eutrofizacji wód podczas maksymalnych wylewów. Stępniewska, Z. ; Banach, A. ; Banach, K. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 3A s. 538-544, il. bibliogr.

Trzyletnie badania terenowe na obszarach zalewowych środkowego odcinka Wisły w pobliżu Kępy Soleckiej posłużyły do określenia stopnia wypłukiwania substancji biogennych z gleby i ich potencjalnej roli w eutrofizacji środowiska wodnego. Stwierdzono sezonowe zmiany potencjału redoks oraz koncentracji związków azotu i fosforu w glebie związane ze zmianą warunków hydrologicznych w rzece (wylewy). Wypłukiwane z gleby, podczas powodzi, związki biogenne zwiększyły ryzyko eutrofizacji wód Wisły.

*00061* pl

Wykorzystanie makrozoobentosu do oceny stanu ekologicznego estuariowego jeziora Jamno. Obolewski, Krystian. - Ochr. Środ. 2009 vol. 31 nr 2 s. 17-24, il. bibliogr. summ.

Na podstawie badań przeprowadzonych w latach 2005-06 na 15 stanowiskach jeziora Jamno z zastosowaniem polskiego indeksu biotycznego (BMWP-PL), wskaźników charakteryzujących przeciętną wrażliwość taksonów (ASPT) oraz wskaźników ogólnej jakości wody, wykazano złą jakość wód badanego jeziora, z wyjątkiem jego strefy centralnej, gdzie jest lepsza sytuacja dzięki napływom wód bałtyckich.

*00092* en

Aquatic macrophytes and hydro-electric power station reservoirs in regulated rivers: man-made ecological compensation structures and the „ecological potential“. Roślinność wodna a zbiorniki z hydroelektrownią na rzekach uregulowanych: sztuczne, ekologiczne struktury kompensacyjne a „potencjał ekologiczny“. Janauer, Georg A. ; Lanz, Eva; Schmidt-Mumm, Udo; Schmidt, Brigitte; Waidbacher, Herwig. - Int. J. Ecohydrol. Hydrobiol. 2008 vol. 8 nr 2-4 s. 149-157, il. bibliogr.

Ekologicznymi strukturami kompensacyjnymi w zbiorniku z hydroelektrownią Freudenau na rzece Dunaj w Austrii są hydromakrofity. Zbiorowiska hydromakrofitów są atrakcyjne dla kilkunastu gatunków ryb (w tym również dla gatunków reofilnych) oraz wpływają na ograniczenie rozwoju fitoplanktonu i obniżenie zawartości chlorofilu-a. Obecność hydromakrofitów określono jako korzystne „narzędzie“ oddziaływania na dobrą jakość ekologiczną zbiornika wodnego. Można powiedzieć, że są to struktury kompensacyjne z „dobrym potencjałem ekologicznym“.

*00095* en

Flood sediment deposition and phosphorus retention in a lowland river floodplain: impact on water quality of a reservoir, Sulejów, Poland. Odkładanie się osadów podczas powodzi i retencja fosforu na terenach zalewowych rzeki nizinnej: oddziaływanie na jakość wód zbiornika Sulejów, Polska. Kiedrzyńska, Edyta; Kiedrzyński, Marcin; Zalewski, Maciej. - Int. J. Ecohydrol. Hydrobiol. 2008 vol. 8 nr 2-4 s. 281-289, il. bibliogr.

Zaprezentowano ilościowy opis procesów odkładania się osadów i redukcji ładunków fosforu transportowanych rzeką Pilicą do obszarów wodnych niżej położonych. W dolinie rzecznej masa osadów odkładanych wynosi średnio 84, 8 g/m kw. Zawartość fosforu w osadach średnio stanowi 3, 3 mg/g suchej masy osadów. Roczny ładunek redukowanych w dolinie rzecznej osadów to 25, 3 ton, zaś fosforu 38, 2 kg. Osady i fosfor odkładają się też w położonym poniżej Zbiorniku Sulejowskim.

BIOLOGIA RYB

*00049* pl

Komunikacja - czyli o czym rozmawiają ryby. Kwaśniak, Aleksandra. - Nasze Akwarium 2009 nr 110 s. 29-34, il. bibliogr.

Opisano sygnały emitowane przez ryby (kolory, fale dźwiękowe wraz ze sposobem ich wytwarzania oraz komunikację chemiczną i sygnały elektryczne) w celu porozumiewania się w obrębie stada, z właścicielem sąsiedniego rewiru, z partnerem lub potomstwem. Kolory sygnalizują nastrój, dojrzałość płciową, gotowość do odbycia tarła, pozycję w stadzie. Umożliwiają też upodobnienie się jednego gatunku do drugiego (mimetyzm), a dźwięki służą m. in. do wyboru właściwego partnera przez ryby tego samego gatunku (bariera przed krzyżowaniem się z obcym gatunkiem).

*00080* en

Ichthyofauna of the rivers in the Romincka Forest (Pregola River basin, northeastern Poland). Ichtiofauna rzek Puszczy Rominckiej (zlewnia rzeki Pregoły, północno-wschodnia Polska). Białokoz, Witold; Chybowski, Łucjan; Krzywosz, Tadeusz; Traczuk, Piotr. - Arch. Pol. Fish. 2009 vol. 17 fasc. 2 s. 77-84, il. bibliogr. streszcz.

Badano skład gatunkowy i strukturę ichtiofauny rzek zlewni Pregoły. Zidentyfikowano 22 gatunki ryb, wśród których cztery należą do gatunków chronionych: głowacz (Cottus gobio), koza (Cobitis taenia), różanka (Rhodeus sericeus), śliz (Barbatula barbatula). Ichtiofauna badanych cieków składała się najczęściej z 6-10 gatunków ryb, tylko w rzece Bludzia stwierdzono 17 gatunków. W większości rzek dominowały gatunki reofilne. Ogólna liczba gatunków ryb malała wraz ze wzrostem spadku rzeki, ale wzrastała liczba gatunków reofilnych.

*00096* en

Lateral disperal and displacement of fish during flood events in lowland river systems in the UK - implications for sustainable floodplain management. Rozproszenie i przemieszczanie się ryb podczas powodzi w systemach rzek nizinnych w Wielkiej Brytanii - implikacje dla zrównoważonego gospodarowania terenami zalewowymi. Peirson, Graeme; Bolland, Jonathan D. ; Cowx, Ian. - Int. J. Ecohydrol. Hydrobiol. 2008 vol. 8 nr 2-4 s. 363-373, il. bibliogr.

Podczas letnich powodzi znacząca liczba ryb przedostaje się na obszary zalewowe przy nizinnych rzekach w Anglii. Śmiertelność ryb obserwowano w sytuacji, gdy zaistniały przeszkody uniemożliwiające im powrót do rzeki wraz z falą wezbraniową. Najwięcej strat odnotowano dla młodocianych ryb karpiowatych o długości 2-5 cm. Część ryb zostaje na terenie zalanym i może się przystosować do siedlisk tam utworzonych. Przedyskutowano zarządzanie ryzykiem powodziowym i rehabilitacją obszarów zalewowych.

*00097* en

Fish assemblages of restored Al-Hawizeh marsh, Southern Iraq. Zespoły ryb na chronionych obszarach podmokłych Al-Hawizeh, Południowy Irak. Mohamed, Abdul-Razak M. ; Hussain, Najah A. ; Al-Noor, Sajed S. ; Mutlak, Falah M. ; Al-Sudani, Ibrahim M. ; Mojer, Ahmed M. ; Toman, Abas J. ; Abdad, Mohamed A. - Int. J. Ecohydrol. Hydrobiol. 2008 vol. 8 nr 2-4 s. 375-384, il. bibliogr.

Bagno Al-Hawizeh jest jednym z największych terenów podmokłych w Iraku. W 2003 r. zostało ono pogłębione, a trzy lata później zbadano jego ichtiofaunę. Wśród 4715 złowionych ryb zidentyfikowano 15 gatunków, które można podzielić na trzy grupy: stale występujące, sezonowe, przypadkowe. Najliczniejszym gatunkiem była Liza abu (37, 1 proc. ). Indeks zrównoważenia gatunkowego wahał sie w zakresie 0, 88-2, 1. Wśród karpiowatych zaobserwowano zanik kilku gatunków i zmniejszenie się liczebności ryb. Wynikać to może ze wzrostu zasolenia wód, niedoborów bazy pokarmowej i wzrostu konkurencji ze strony gatunków introdukowanych.

*00098* pl

Ichtiofauna systemu rzecznego Nysy Kłodzkiej. Kotusz, Jan; Kusznierz, Jan; Popiołek, Marcin; Witkowski, Andrzej. - Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd. 2009 t. 22 s. 5-58, il. bibliogr. summ. Appendix

W latach 2000-04 przy użyciu agregatu prądotwórczego dokonano odłowów ryb na 126 stanowiskach rozlokowanych na 72 ciekach zlewni Nysy Kłodzkiej. Stwierdzono występowanie 33 gatunków ryb i minogów, wśród których dominował pstrąg potokowy, strzebla potokowa, kiełb, śliz, kleń. Scharakteryzowano rozsiedlenie, względną liczebność, biomasę ryb i minogów oraz dominację gatunków oraz stałość występowania w całym dorzeczu Nysy Kłodzkiej. Dokonano porównania obecnego stanu ichtiofauny z wynikami badań z lat 1970-77.

*00099* pl

Ichtiofauna systemu Widawki. Cz. 2: Dopływy. Kruk, Andrzej; Penczak, Tadeusz; Zięba, Grzegorz; Marszał, Lidia; Koszaliński, Henryk; Tybulczuk, Szymon; Grabowska, Joanna; Ciepłucha, Michał; Galicka, Wanda. - Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd. 2009 t. 22 s. 59-86, il. bibliogr. summ.

W 2003 r. przeprowadzono badania ichtiofauny na 36 stanowiskach na 9 ciekach w dorzeczu rzeki Widawki. Łącznie złowiono 5003 osobników o masie 160, 3 kg reprezentujących 24 gatunki ryb i 2 gatunki minogów. Scharakteryzowano rozmieszczenie ryb i minogów w badanych ciekach, w których dominowała płoć stanowiąc 39 proc. całkowitej liczebności i 47 proc. całkowitej biomasy. Subdominantami pod względem liczebności były: kiełb, śliz, okoń; natomiast pod względem biomasy: szczupak, okoń, jaź. Porównano obecny skład ichtiofauny dorzecza rzeki Widawki z wynikami badań prowadzonymi kilkadziesiąt lat temu.

*00100* pl

Ichtiofauna lewobrzeżnych dopływów polsko-ukraińskiego odcinka Bugu. Marszał, Lidia; Kruk, Andrzej; Tybulczuk, Szymon; Pietraszewski, Dariusz; Tszydel, Mariusz; Kapusta, Łukasz; Galicka, Wanda; Penczak, Tadeusz. - Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd. 2009 t. 22 s. 87-117, il. bibliogr. summ. Appendix

Opisano morfometrię 38 stanowisk na dopływach Bugu, wpadających do niego wzdłuż granicy polsko-ukraińskiej, na których w 2008 r. odłowiono 5995 osobników o łącznej masie 284, 1 kg reprezentujących 29 gatunków. Scharakteryzowano strukturę rybostanu oraz rozmieszczenie gatunków wzdłuż biegu rzek. Porównano stan obecny ze składem gatunkowym ichtiofauny w latach 1971-1985 oraz 1990-1999.

*00101* pl

Ichtiofauna rzeki Tanew i jej dopływów. Rechulicz, Jacek; Girsztowtt, Zbigniew; Przybylski, Mirosław. - Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd. 2009 t. 22 s. 119-139, il. bibliogr. summ.

We wrześniu 2005 i 2007 roku przeprowadzono badania nad składem gatunkowym i rozmieszczeniem ryb w systemie rzeki Tanew (prawobrzeżny dopływ Sanu). Na 33 stanowiskach odłowiono 1404 osobników reprezentujących 23 gatunki ryb. Przedstawiono listę gatunków występujących w badanym dorzeczu, ich strukturę liczebności, pochodzenie gatunków, preferencje siedliskowe. Dominacja pstrąga potokowego, lipienia oraz piekielnicy w ichtiofaunie systemu rzeki Tanwi wskazuje na podgórski/wyżynny charakter tego dorzecza.

HODOWLA RYB

*00027* pl

Możliwości masowego znakowania larw siei (Coregonus lavaretus), sielawy (Coregonus albula) i troci jeziorowej (Salmo trutta m. lacustris) za pomocą szoków termicznych. Kozłowski, Jacek; Wziątek, Bogdan; Stańczak, Katarzyna; Chmieliński, Piotr; Kozłowski, Krzysztof; Stabiński, Robert. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 211-215, il. +bibliogr. 8 poz.

Przedstawiono wyniki znakowania szokiem termicznym otolitów sielawy, siei i troci przeprowadzone w Katedrze Biologii i Hodowli Ryb UWM w Olsztynie. Najlepsze wyniki uzyskano dla siei w grupie 5-dniowych larw przetrzymywanych przez 4 godz. w temperaturze 4 st. C. Dla sielawy najlepsze wyniki uzyskano przy tych samych parametrach. Uznano, że znakowanie szokiem termicznym jest korzystne do znakowań masowych, bezpieczne dla ryb, tańsze i mniej uciążliwe niż przy użyciu barwników fluorescencyjnych.

*00038* pl

Wyniki podchowu wylęgu jesiotra ostronosego (Acipenser oxyrhynchus) w różnych typach basenów. Szczepkowska, Bożena; Szczepkowski, Mirosław; Kolman, Ryszard. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 307-312, il. +bibliogr. 6 poz.

Wylęg jesiotra ostronosego podchowywano w dwóch rodzajach basenów: okrągłych o średnicy 1, 48 m oraz w korytach o wymiarach 2, 09 x 0, 52 m. Omówiono zachowanie się i przeżywalność wylęgu oraz wielkość strat podczas podchowu. Baseny okrągłe okazały się znacznie bardziej przydatne do wstępnego podchowu larw ryb.

*00039* pl

Wpływ immunomodulatorów na wzrost i przeżywalność narybku jesiotra ostronosego (Acipenser oxyrhynchus oxyrhynchus). Wiszniewski, Grzegorz; Kolman, Ryszard. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 313-320, il. +bibliogr. 9 poz.

Narybek jesiotra ostronosego podchowywano w obiegach recyrkulacyjnych z użyciem immunomodulatorów dimeru lizozymu pochodzenia egzogennego oraz lewamizolu. Obserwowano wpływ preparatów na przyrost masy ciała oraz przeżywalność narybku w grupach o normalnym i spowolnionym tempie wzrostu. Dimer lizozymu jednoznacznie pozytywnie oddziaływał na tempo wzrostu i przeżywalność ryb.

*00063* pl

Gospodarka zarybieniowa a ochrona środowiska. Goryczko, Krzysztof; Witkowski, Andrzej. - Chrońmy Przyr. Ojcz. 2009 t. 65 z. 2 s. 93-98, il. bibliogr. summ.

Przedstawiono zasady właściwej gospodarki zarybieniowej służącej do ochrony i zachowania bioróżnorodności rodzimej ichtiofauny oraz w celu zabezpieczenia zasobów rybnych. Omówiono strategie gospodarki zarybieniowej: ochronę gatunku bądź populacji zagrożonej wyginięciem ze względu na niekorzystne zmiany środowiskowe; wspomaganie gatunku czy populacji w celu zwiększenia liczebności ryb bądź utrzymania jej na pożądanym poziomie; przeprowadzenie restytucji gatunku.

*00086* pl

Czy każda ryba dobrze wpływa na wszystko? Prozdrowotne walory najbardziej popularnych ryb pochodzących z akwakultury. Cieśla, Mirosław. - Mag. Przem. Ryb. 2009 nr 3 (69) s. 55-57, il.

Scharakteryzowano znaczenie akwakultury jako gałęzi produkowania żywności. Przedstawiono wielkość produkcji i sprzedaży czterech podstawowych gatunków ryb konsumpcyjnych w Polsce: karpia, pstrąga, łososia, pangi. Omówiono parametry dotyczące wartości odżywczych mięsa analizowanych gatunków ryb. Wykazano, że mięso pangi ma znikowe wartości odżywcze w porównaniu z innymi gatunkami.

*00088* pl

Identyfikacja ryb jesiotrowatych przy zastosowaniu analiz genetycznych. Fopp-Bayat, Dorota. - Prz. Ryb. 2009 nr 4 (106) s. 12-13, il. bibliogr.

Omówiono rolę i zalety technik genetyki molekularnej w identyfikacji ryb przy użyciu metody łańcuchowej reakcji polimerazy (PCR), dzięki której można namnożyć wybrany fragment DNA. Podano schemat postępowania podczas analizy polimorfizmu sekwencji mikrosatelitarnych do identyfikacji ryb jesiotrowatych.

*00089* pl

Rybactwo u południowych sąsiadów [2008]. Guziur, Janusz; Wiśniewska, Anna. - Prz. Ryb. 2009 nr 4 (106) s. 25-28, il.

Przedstawiono areał stawów, produkowane gatunki ryb oraz formy sprzedaży oraz przetwórstwa w Czechach w ostatnich latach. W 2008 r. wyprodukowano 20396 ton ryb, głównie karpia (17, 5 tys. ton). Była to produkcja na tym samym poziomie co w latach 2004-2007. Omówiono działania i sukcesy czeskiego Zrzeszenia Rybackiego.

*00102* pl

Uwarunkowania i prowadzenie gospodarki rybacko-wędkarskiej w zbiornikach zaporowych. Wiśniewolski, Wiesław. - Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd. 2009 t. 22 s. 141-161, il. bibliogr. summ.

Analizowano formowanie się zespołów ichtiofauny i ich strukturę w zbiornikach zaporowych: Siemianówka, Zegrzyński, Włocławski. Pierwsza faza rozwoju ichtiofauny w zbiorniku nizinnym to dominacja szczupaka i okonia, druga - przejściowa, charakteryzuje się spadkiem liczebności ryb drapieżnych i reofilnych, trzecia faza to względna stabilizacja z dominacją eurytopowych gatunków ryb karpiowatych. Po 10-12 latach w zbiorniku formuje się zespół ryb zdominowany przez leszcza, płoć i krąpia. Omówiono rolę gospodarki rybacko-wędkarskiej w kontroli rozwijającego sie pogłowia ryb w zbiornikach zaporowych.

*00107* pl

Zarybianie polskich obszarów morskich w 2008 roku. Bartel, Ryszard; Kardela, Janina. - Komun. Ryb. 2009 nr 4 (111) s. 21-29, il. bibliogr.

Podano liczby i wartości materiału zarybieniowego (łososia, troci, siei, węgorza, lina) wypuszczonego do poszczególnych rzek wraz z podziałem na obwody rybackie oraz cennik obowiązujący w 2008 roku. Przedstawiono dane dotyczące zarybiania polskich obszarów morskich trocią i łososiem z podziałem na wiek oraz producentów materiału zarybieniowego.

*00111* pl

Otwarcie nowej podchowalni jesiotrów Instytutu Rybactwa Śródlądowego. Szczepkowski, Mirosław; Kolman, Ryszard. - Komun. Ryb. 2009 nr 4 (111) s. 41-42, il.

Zilustrowano fotograficznie etapy powstawania i otwarcia kompleksowego obiektu do chowu jesiotrów, wyposażonego w obiegi recyrkulacyjne do tuczu selektów i tarlaków, pomieszczenia do rozrodu, wylęgarnię i podchowalnię narybku w Pieczarkach koło Giżycka. Obiekt należy do Zakładu Hodowli Ryb Jesiotrowatych Instytutu Rybactwa Śródlądowego.

ROZRÓD RYB

*00008* pl

Pobieranie ikry metodą pneumatyczną - innowacyjna technika wylęgarnicza. Kowalski. Radosław K. ; Kolman, Ryszard; Pirtań, Ziemowit; Cieślicki, Bogusław; Glogowski, Jan. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 59-64, il. +bibliogr. 10 poz.

Opisano pobieranie ikry metodą pneumatyczną u samic łososia, pstrąga potokowego, palii alpejskiej i jesiotra syberyjskiego. Omówiono skład zestawu służącego do tego zabiegu oraz technikę jego przeprowadzania. Matoda ta pozwlala znacznie skrócić czas przeprowadzania tarła w warunkach kontrolowanych i wykazuje się mniejszą inwazyjnością w stosunku do metody tradycyjnej. Jedynie u łososia pojawiła się niewielka śmiertelność potarłowa.

*00009* pl

Morfologiczna i funkcjonalna asymetria jąder stynki (Osmerus eperlanus). Hliwa, Piotr; Kowalski, Radosław; Król, Jarosław; Cejko, Beata I. ; Stabinski, Robert; Ziomek, Elżbieta; Ciereszko, Andrzej. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 65-73, il. +bibliogr. 20 poz.

Przedstawiono parametry biometryczne 19 samców stynki w wieku 1+ wykorzystanych do badań morfologicznej i funkcjonalnej asymetrii gonad. Zaobserwowano, że nasienie pochodzące z jądra dogłowowego posiadało parametry ruchu plemników wyższe niż nasienie z jądra doogonowego. Oceniono przydatność diagnostyczną wyznaczników jakości nasienia u stynki.

*00010* pl

Parametry ilościowe i jakościowe nasienia stynki (Osmerus eperlanus) w zależności od czasu stymulacji hormonalnej. Kowalski, Radosław; Hliwa, Piotr; Cejko, Beata I. ; Król, Jarosław; Stabinski, Robert; Ciereszko, Andrzej. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 75-84, il. +bibliogr. 14 poz.

Od samców stynki stymulowanych hormonalnie preparatem Ovaprim pobierano przez 3 dni nasienie w odstępach co 24 godziny. Przedstawiono wyniki analizy statystycznej dotyczącej wpływu zastosowania iniekcji hormonalnej na ilość i jakość pozyskanych plemników. Ryby iniekowane charakteryzowały się zdecydowanie ciemniejszym ubarwieniem ciała w porównaniu z rybami nieiniekowanymi. Optymalny czas pobrania nasienia u stynki powinien wynosić 48 godzin po stymulacji preparatem Ovaprim.

*00036* pl

Dobór par tarłowych jesiotra syberyjskiego (Acipenser baerii) na podstawie oceny polimorfizmu mikrosatelitarnego DNA. Fopp-Bayat, Dorota. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 295-300, il. +bibliogr. 12 poz.

Przedstawiono przykład zastosowania współczesnej genetyki w hodowli ryb. Badania wykazały możliwość dobierania osobników w pary rozrodcze na podstawie różnic w genotypach w taki sposób, aby utrzymać jak największą różnorodność genów i nie dopuścić do uzyskania potomstwa homogennego.

*00048* pl

Ryby nie czytają kalendarzy. Błachuta, Jan. - Węd. Pol. 2009 nr 5 (219) s. 44-49, il.

Opisano kalendarz biologiczny rozrodu ryb. Przedstawiono terminy tarła różnych gatunków i wyjaśniono znaczenie warunków termicznych, kolejności pojawiania się wylęgu (sandacz, ukleja, szczupak, płoć, pstrąg, strzebla potokowa, śliz) i właściwego miejsca do złożenia ikry (tarliska).

*00093* en

Influence of restricted access to floodplains on life-history patterns in fish: implications for conservation. Wpływ ograniczenia dostępu do terenów zalewowych na model życia ryb: sugestie dla ochrony. Thorpe, John E. - Int. J. Ecohydrol. Hydrobiol. 2008 vol. 8 nr 2-4 s. 159-167, il. bibliogr.

Analizowano jak ograniczenie dostępu do siedlisk rzecznych wskutek zabudowy rzek może wpływać na strategie życiowe ryb, zwłaszcza strategie rozrodcze. Rozważano wpływ eksploatacji rybackiej na zmienność występowania ryb i stabilność ich populacji. Uznano, że należy zgromadzić więcej informacji genetycznych, o przestrzennej strukturze populacji, dane dotyczące zewnętrznych i wewnętrznych regulacji środowiska. Ważne jest poznanie przyczyn zahamowania dojrzewania. Pozwoli to zapewnić ochronę populacji ryb w środowiskach modyfikowanych.

ŻYWIENIE I ODŻYWIANIE SIĘ RYB

*00037* pl

Wpływ żywienia na wyniki chowu larw krzyżówki jesiotra syberyjskiego (Acipenser baerii) z jesiotrem rosyjskim (Acipenser gueldenstaedti). Szczepkowska, Bożena; Szczepkowski, Mirosław; Kolman, Ryszard. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 301-306, il. +bibliogr. 10 poz.

Wylęg krzyżówki jesiotra syberyjskiego z jesiotrem rosyjskim żywiono w obiegach recyrkulacyjnych w trzech grupach doświadczalnych: paszą sztuczną, paszą sztuczną i naupliusami lub cystami solowca. Podano wskaźniki podchowu larw: masę ciała, przyrost masy, długość, przeżywalność, współczynnik pokarmowy i wielkość strat. Dodatek solowca spowodował znaczną poprawę tempa wzrostu ryb.

*00040* pl

Perspektywy produkcji pasz dla ryb z wykorzystaniem metody suszenia rozpyłowego. Półgęsek, Mirsoław; Sadowski, Jacek; Wielopolska, Magdalena. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 321-325, il. +bibliogr. 17 poz.

Opisano metodę suszenia rozpyłowego oraz budowę suszarki i schemat produkcji paszy tą metodą. Uzyskano pozytywne rezultaty żywienia wylęgu suma afrykańskiego paszą otrzymaną metodą suszenia rozpyłowego z odpadów z przetwórstwa rybnego.

*00041* pl

Nowe trendy w żywieniu ryb hodowlanych - możliwości zastosowania różnych źródeł lipidów. Kowalska, Agata; Zakęś, Zdzisław. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 327-339, il. +bibliogr. 33 poz.

Omówiono skład chemiczny olejów roślinnych, wpływ na organizm ryb oraz zastosowanie w żywieniu ryb łososiowatych. Porównano zawartość kwasów tłuszczowych w paszach i filetach łososia w różnych wariantach żywienia ryb (pasza z tranem, pasza z olejami roślinnymi). Wykazano, że zastąpienie tranu olejami roślinnymi wpływa na skład kwasów tłuszczowych u ryb. Przedstawiono światową produkcję tranu i olejów roślinnych.

*00077* en

Usability of some plant protein ingredients in the diets of Siberian sturgeon Acipenser baerii Brandt. Zastosowanie wybranych komponentów białkowych pochodzenia roślinnego w paszach dla jesiotra syberyjskiego Acipenser baerii Brandt. Mazurkiewicz, Jan; Przybył, Antoni; Golski, Janusz. - Arch. Pol. Fish. 2009 vol. 17 fasc. 2 s. 45-52, il. bibliogr. streszcz.

Narybek jesiotra syberyjskiego o średnim ciężarze 14 g żywiono w trzech wariantach w basenach przepływowych. Pasza FM zawierała mączkę rybną, mączkę z krwi i hydrolizat białka rybnego. W pozostałych dwóch paszach składniki te zostały częściowo zastąpione hydrolizatem białka sojowego lub białkiem sojowym i poekstrakcyjną śrutą rzepakową. Ryby żywione paszą FM po 50 dniach uzyskały średnią masę 117, 5 g (o ok. 10 proc. wyższą niż w pozostałych wariantach). Badano też wartości współczynników pokarmowych, wydajność wzrostową białka, skład chemiczny ciała jesiotrów. Uznano, że mączkę rybną można zastąpić częściowo roślinnymi komponentami białkowymi.

CHOROBY RYB

*00026* pl

Choroby bakteryjne ryb łososiowatych - aktualny stan wiedzy i możliwości terapeutyczne. Kazuń, Barbara; Kazuń, Krzysztof; Lepa, Agnieszka; Siwicki, Andrzej K. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 205-210, il. +bibliogr. 9 poz.

Omówiono występowanie, objawy, przebieg choroby oraz gatunki ryb atakowane przez choroby bakteryjne: jersiniozę (ERM), furunkulozę, bakteryjną chorobę nerek (BKD), chorobę kolumnową, bakteryjną chorobę skrzeli (BGD). Wymieniono antybiotyki i chemioterapeutyki stosowane w leczeniu tych chorób.

*00069* pl

Wrzodzienica u łososi (Salmo salar) i troci (Salmo trutta trutta) w Polsce w latach 2007-2008. Bartel, Ryszard; Bernaś, Rafał; Grudniewska, Joanna; Jesiołowski, Marcin; Kacperska, Bożena; Marczyński, Andrzej; Pazda, Roman; Pender, Rafał; Połomski, Sławomir; Skóra, Michał; Sobocki, Marek; Terech-Majewska, Elżbieta; Wołyński, Paweł. - Komun. Ryb. 2009 nr 3 (110) s. 7-12, il. bibliogr. summ.

Przedstawiono stan występowania choroby wrzodowej (UDN) u łososi i troci w polskich rzekach (Rega, Parsęta, Wieprza, Słupia, Łupawa, Łeba, Drwęca, Wisła) w latach 2007-08. Zaleca się kąpiel ikry przed inkubacją w środkach dezynfekcyjnych, utylizację ryb chorych oraz opracowanie szczepionki uodparniającej trocie.

*00073* pl

Choroby wirusowe powodujące największe straty w warunkach naturalnych oraz podchowach kontrolowanych węgorza. Siwicki, Andrzej K. ; Robak, Stanisław; Kazuń, Krzysztof; Kazuń, Barbara; Głąbski, Edward; Lepa, Agnieszka; Terech-Majewska, Elżbieta. - Komun. Ryb. 2009 nr 3 (110) s. 25-27, bibliogr.

Omówiono proces replikacji wirusów patogennych dla ryb, drogi wnikania do organizmu oraz rozprzestrzenianie się w organizmie. Podano czynniki wpływające na rozwój i przebieg choroby oraz opisano wirusy z rodzin Rhabdoviridae, Herpesviridae i Birnavidae, szczególnie patogennych dla węgorzy.

*00106* pl

Ochrona zdrowia tarlaków ryb łososiowatych - nowe możliwości. Siwicki, Andrzej K. ; Grudniewska, Joanna; Terech-Majewska, Elżbieta; Dobosz, Stefan; Głąbski, Edward; Majewicz-Zbikowska, Elżbieta. - Komun. Ryb. 2009 nr 4 (111) s. 18-21, bibliogr.

Omówiono kierunki badań w celu poprawy kondycji i stanu zdrowotnego tarlaków ryb łososiowatych. Omówiono przyżyciowe wykrywanie nosicielstwa VHS, IHN, IPN przy zastosowaniu technik molekularnych, zastosowanie badań do określania białek tzw. odpowiedzi ostrej fazy, stosowanie immunoprofilaktyki nieswoistej, stosowanie szczepionek, antybiotyków i chemioterapeutyków.

RYBY KARPIOWATE

*00033* pl

Wpływ żywienia wybranymi paszami przemysłowymi firmy Aller-Aqua na wzrost i skład chemiczny ciała karpiokarasi (Cyprinus carpio x Carassius auratus) chowanych w wodzie pochłodniczej. Sadowski, Jacek; Wielopolska, Magdalena; Bartłomiejczyk, Marek. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 273-279, il. +bibliogr. 11 poz.

Karpiokarasie żywiono czterema rodzajami pasz firmy Aller-Aqua: Basic, Classic, Master i 37/12. Podano skład chemiczny pasz oraz charakterystykę warunków środowiskowych (zawartość tlenu, pH, temperaturę wody). Najwyższe tempo wzrostu ryb uzyskano na paszach Master i 37/12, zaś najbardziej ekonomiczna okazała się pasza Master.

CHÓW I HODOWLA KARPIA

*00045* en

The effects of copper and cadmium in single exposure or co-exposure on growth of common carp (Cyprinus carpio L. ) larvae. Wpływ miedzi i kadmu stosowanych pojedynczo lub łącznie na wzrost larw karpia (Cyprinus carpio L. ). Sarnowski, P. ; Witeska, M. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 5 s. 791-796, il. bibliogr.

Badano toksyczny wpływ miedzi i kadmu podczas podchowu larw karpia w okresie od 3 do 30 dnia po wykluciu. Stwierdzono bardziej toksyczny wpływ miedzi niż kadmu, podawanych oddzielnie (0, 2 mg/l) oraz łącznie (0, 1 + 0, 1 mg/l) na parametry wzrostu (przyrost długości oraz powierzchni ciała). Większe przyrosty larw przy zastosowaniu łącznej ekspozycji Cu i Cd w porównaniu z ich pojedynczą ekspozycją, świadczą zdaniem autorów, o antagonizmie między badanymi metalami ciężkimi. Przyrost powierzchni ciała okazał się bardziej czułym wskaźnikiem intoksykacji metalami ciężkimi niż przyrost długości ciała.

*00070* pl

Ocena produkcji karpia i ryb dodatkowych w stawach ziemnych w 2008 roku na podstawie badań ankietowych. Lirski, Andrzej; Myszkowski, Leszek. - Komun. Ryb. 2009 nr 3 (110) s. 13-17, il. bibliogr. summ.

Na podstawie 122 ankiet, obejmujących 55 proc. ogroblowanej powierzchni stawów, otrzymanych po odłowach jesienych w 2008 r. przedstawiono charakterystykę gospodarstw rybackich, podstawowe problemy w chowie ryb, zużycie pasz, wielkość produkcji narybku, kroczka i karpia handlowego oraz innych gatunków ryb. Omówiono warunki hydrologiczno-meteorologiczne. W 2008 r. nastąpiło odwrócenie trwającego od kilku lat spadkowego trendu produkcji karpia; wyniosła ona 17150 ton.

*00085* pl

Sprzedaż karpia przez cały rok - jak to łatwo powiedzieć. . . Lirski, Andrzej. - Mag. Przem. Ryb. 2009 nr 3 (69) s. 52-55, il.

Omówiono sezonowość sprzedaży karpia konsumpcyjnego w Polsce. Scharakteryzowano przyczyny ujemnego bilansu handlu zagranicznego karpiem. Analizowano ekonomiczny wymiar magazynowania ryb. Opisano wpływ odżywiania i przemian fizjologicznych zachodzących w organizmie karpia na walory smakowe jego mięsa.

*00108* pl

Sprzedaż karpia handlowego w 2008 roku w świetle badań ankietowych. Lirski, Andrzej; Myszkowski, Leszek. - Komun. Ryb. 2009 nr 4 (111) s. 29-33, il. bibliogr.

Na podstawie badań ankietowych omówiono sprzedaż karpia handlowego z produkcji krajowej, import i eksport karpia konsumpcyjnego oraz uzyskane ceny. Przedstawiono problemy i trudności w zbycie karpia, udział hipermarketów w sprzedaży oraz chłonność rynku.

INNE KARPIOWATE

*00032* pl

Wpływ fotoperiodu, temperatury i preparatów hormonalnych (Ovaprim, Ovopel) na wyniki rozrodu brzany (Barbus barbus). Kamiński, Rafał; Wolnicki, Jacek; Kwiatkowski, Sławomir. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 265-271, il. +bibliogr. 8 poz.

Podano wyniki rozrodu samic brzany oraz porównano jakość ikry brzany stymulowanej fototermicznie i hormonalnie w warunkach kontrolowanych w czterech grupach doświadczalnych. Dla samic brzany optymalny jest trzytygodniowy okres stymulacji z użyciem fotoperiodu (16 godzin oświetlenia) i temperatury (17 st. C). Skuteczniejszy jest preparat Ovopel, stosowany w dwóch iniekcjach niż Ovaprim w pojedynczej iniekcji.

*00060* pl

Karaś srebrzysty. Najskuteczniejszy kolonizator polskich wód śródlądowych. Kotusz, Jan. - Węd. Pol. 2009 nr 6 (220) s. 32-35, il.

Opisano pochodzenie karasia srebrzystego, biologię gatunku, historię kolonizacji wód Polski, wpływ na inne gatunki ryb oraz prognozę dalszego przebiegu inwazji. Po raz pierwszy wykryto go w Polsce w 1933 r. w gospodarstwie Lubella pod Żółkwią (obecnie teren Ukrainy). Dziś jest to najliczniejszy inwazyjny gatunek obcego pochodzenia, który opanował ponad połowę zlewisk większych rzek polskich.

*00103* pl

Charakterystyka diety oraz wzrostu larw bolenia Aspius aspius (L. ) w warunkach stawów karpiowych. Śliwiński, Jerzy. - Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd. 2009 t. 22 s. 163-176, il. bibliogr. summ.

W latach 1998-2000 przeprowadzono podchów larw bolenia w stawie o pow. 0, 8 ha. Analizowano skład ilościowy i jakościowy zawartości przewodów pokarmowych po 44 dniowym podchowie, podczas którego boleni nie dokarmiano paszami. Larwy o średniej masie ciała 2, 8 mg nie odżywiały się pokarmem egzogennym. Larwy podjęły aktywne żerowanie po osiągnięciu masy ciała 2, 9-3, 4 mg i długości 8, 9-9, 1 mm. Scharakteryzowano pokarm i wybiórczość pokarmową larw boleni. Stwierdzono przydatność stawów do kilkutygodniowego podchowu larw od momentu rozpoczęcia aktywnego żerowania.

RYBY ŁOSOSIOWATE

*00004* pl

Wykorzystanie niesteroidowych środków do maskulinizacji ryb łososiowatych. Stapel, Agnieszka; Ocalewicz, Konrad; Demska-Zakęś, Krystyna; Hliwa, Piotr. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 25-30, il. +bibliogr. 26 poz.

Opisano produkcję samiczego potomstwa pstrąga tęczowego. Omówiono zastosowanie niesteroidowych farmaceutyków: fadrozolu, letrozolu, aminoglutemidu i ATD (androstenedionu) do zabiegu maskulinizacji pstrąga tęczowego, łososia pacyficznego i łososia atlantyckiego. Fadrozol i ATD hamowały aktywność aromatazy mózgowej i gonadalnej u ryb. Skuteczność inhibitorów aromatazy może spowodować ograniczenie stosowania środków hormonalnych w trakcie produkcji jednopłciowych stad pstrąga tęczowego.

*00011* pl

Aktywność enzymatyczna nasienia ryb łososiowatych - biochemiczne wyznaczniki jakości mlecza. Sarosiek, Beata; Kowalski, Radosław; Cejko, Beata I. ; Maksimowicz, Katarzyna; Glogowski, Jan. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 85-91, il. +bibliogr. 30 poz.

Scharakteryzowano biochemiczne wyznaczniki jakości mlecza ryb łososiowatych: białka plazmy nasienia ryb, beta-N-acetyloglukozoaminidazę (beta-NAG), fosfatazę kwaśną, aminotransferazę asparaginową (AspAT), dehydrogenazę mleczanową (LDH), proteinazy i ich inhibitory w plaźmie. Omówiono znaczenie tych wskaźników w ocenie jakości nasienia ryb.

*00014* pl

Przechowywanie nasienia ryb łososiowatych - przegląd metod i ich parktyczne zastosowanie w wylęgarnictwie. Kowalski, Radosław; Cejko, Beata I. ; Sarosiek, Beata; Demianowicz, Wiesław; Glogowski, Jan. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 105-116, il. +bibliogr. 32 poz.

Omówiono wpływ biologii rozrodu danego gatunku, roli tlenu, białka, enzymów proteolitycznych plazmy, fosforylacji białek oraz fragmentacji DNA na przechowywanie nasienia ryb łososiowatych. Opisano praktyczne zastosowanie metod przechowywania nasienia w wylęgarniach ryb łososiowatych. Przedstawiono wykaz składników związków buforowych służących do przechowywania nasienia ryb.

*00015* pl

Kriokonserwacja nasienia ryb łososiowatych. Glogowski, Jan; Cejko, Beata I. ; Sarosiek, Beata; Demianowicz, Wiesław; Kowalski, Radosław K. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 117-125, il. +bibliogr. 28 poz.

Omówiono techniki kriokonserwacji i krioprotektory (przenikające i nieprzenikające) oraz skład rozcieńczalników stosowanych w mrożeniu nasienia ryb łososiowatych. Scharakteryzowano rolę przeciwutleniaczy i wolnych aminokwasów w procesie kriokonserwacji. Zalecono, by celem uzyskania nasienia dobrej jakości, stosować katetera do jego pobierania u ryb łososiowatych.

*00030* pl

Gospodarka rybami łososiowatymi prowadzona przez Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w Szczecinie w latach 1999-2009. Tański, Adam; Pender, Rafał. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 243-250, il. +bibliogr. 8 poz.

Omówiono historię okręgu PZW w Szczecinie i możliwości produkcyjne ośrodka hodowlano-zarybieniowego w Goleniowie. Podano uzyskane wyniki hodowlane, ilości pozyskanej ikry i wyprodukowanego w latach 1999-2009 materiału zarybieniowego łososia, troci wędrownej i pstrąga potokowego.

*00106* pl

BIOLOGIA PSTRĄGA

*00071* pl

Inwentaryzacja gniazd tarłowych pstrąga potokowego w Białej Przemszy i dopływach. Drążewski, Łukasz. - Komun. Ryb. 2009 nr 3 (110) s. 17-21, il. bibliogr.

Omówiono rozmieszczenie gniazd tarłowych pstrąga potokowego na tarliskach Białej Przemszy i jej dopływach (Sztoła, Tarnówka, Centuria, Potok Błędowski, Kanał Szczakowski). Stwierdzono większą liczbę gniazd niż w latach ubiegłych. Na podstawie pomiarów temperatury wody określono czas wylęgu i wypłynięcia z gniazd narybku pstrąga. Pomiary potwierdziły korelację między temperaturą wody a przebiegiem i intensywnością tarła.

CHÓW I HODOWLA PSTRĄGA

*00002* pl

Determinacja i dyferencjacja płci u pstrąga tęczowego (Oncorhynchus mykiss). Stapel, Agnieszka; Ocalewicz, Konrad. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 7-16, il. +bibliogr. 44 poz.

Omówiono metody identyfikacji chromosomów płci oraz poziom ekspresji genów związanych z procesem determinacji i dyferencjacji płci u pstrąga tęczowego. Scharakteryzowano genetyczną determinację płci u ryb oraz geny kontrolujące ten proces. Przedstawiono przebieg procesu dyferencjacji płci u pstrąga tęczowego oraz jego praktyczne wykorzystanie w chowie.

*00003* pl

Zróżnicowanie genetyczne pstrąga potokowego (Salmo trutta m. fario) z dwóch cieków zlewni Drawy (otulina Drawieńskiego Parku Narodowego) na podstawie analizy RAPD-PCR. Skuza, Lidia; Achrem, Magdalena; Czerniawski, Robert; Sciesińska, Marta; Domagała, Józef. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 17-23, il. +bibliogr. 14 poz.

W 2007 r. badano zmienność genetyczną i stopień podobieństwa populacji pstrągów potokowych pochodzących z cieków Sitna i Słopica przy pomocy metody PCR-RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA). Największym podobieństwem na poziomie 91, 7 charakteryzowały się ryby z Sitnej. W cieku Słopica zaobserwowano większe zróżnicowanie genetyczne pstrągów, świadczące o wymieszaniu sie stad autochtonicznych z rybami pochodzącymi z innego cieku.

*00005* pl

Porównanie wskaźników hodowlanych i wydajności rzeźnej pstrąga źródlanego (Salvelinus fontinalis) i jego hybrydów z palią alpejską (Salvelinus alpinus). Kuźmiński, Henryk; Dobosz, Stefan. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 31-38, il. +bibliogr. 2 poz.

W 2007 r. przeprowadzono podchów narybku pstrąga źródlanego oraz narybku hybrydów pstrąga i palii w warunkach basenowych przy jednakowym poziomie żywienia. Przeprowadzono analizę parametrów podchowu obu populacji: przeżywalność ryb, współczynnik pokarmowy pasz, tempo wzrostu oraz wydajność rzeźną ryb. Stwierdzono, że hybrydy odznaczają się lepszymi walorami użytkowymi.

*00007* pl

Ocena jakości ikry pstrąga tęczowego (Oncorhynchus mykiss). Ciereszko, Andrzej; Dietrich, Mariola; Dietrich, Grzegorz J. ; Nynca, Joanna; Liszewska, Ewa; Kuźmiński, Henryk; Dobosz, Stefan. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 49-57, il. +bibliogr. 13 poz.

Przedstawiono ocenę jakości ikry pstrąga tęczowego na podstawie próby zmętnienia (próba kieliszkowa), oceny rozproszenia kropli lipidowych oraz występowania plamek na ikrze. Próby przeprowadzono w sezonie jesiennym i wiosennym. Wykazano, że próba kieliszkowa jest przydatna głównie do odsetka popękanej ikry. Stwierdzono konieczność szukania praktycznych parametrów oceny jakości ikry pstrąga tęczowego.

*00013* pl

Zastosowanie aparatu NucleoCounter SP-100 do pomiaru koncentracji i przeżywalności plemników pstrąga źródlanego (Salvelinus fontinalis). Nynca, Joanna; Ciereszko, Andrzej. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 97-104, il. +bibliogr. 12 poz.

Omówiono metodę spektrofotometryczną oraz system NucleoCounter SP-100 do szacowania koncentracji i żywotności plemników w nasieniu pstrąga źródlanego. Innowacyjność aparatu NucleoCounter polega na funkcjonalnym połączeniu mikroskopu fluorescencyjnego, kamery oraz programu do analizy obrazu. Koncentracja plemników w badanych próbach mlecza pstrągów wynosiła 11, 1; 14, 2 i 15, 1x10(9)/ml, zaś przeżywalność nasienia wynosiła 83, 1 proc. Wyniki uzyskane metodą spektrofotometryczną oraz z użyciem systemu NucleoCounter SP-100 były ze sobą istotnie skorelowane.

*00020* pl

Analiza wzrostu i cech morfometrycznych larw pstrąga potokowego (Salmo trutta m. fario) w różnych temperaturach. Kujawa, Roman; Uździński, Paweł. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 157-165, il. +bibliogr. 20 poz.

Larwy pstrąga potokowego umieszczono w pięciu przepływowych akwariach, w zagęszczeniu 40 szt. /litr, w temperaturach wody: 6, 10, 14, 18 i 20 st. C. Początkowo larwy ryb otrzymywały pokarm naturalny, naupliusy solowca, a później starter pstrągowy. Przedstawiono efekty podchowu larw pstrąga w poszczególnych temperaturach wody; najlepsze efekty uzyskano w temperaturze 20 st. C, a najsłabsze przyrosty masy ciała wystąpiły w wodzie o temperaturze 6 st. C.

*00023* pl

Wybrane zagadnienia z chowu ryb łososiowatych w wodzie pochłodniczej kanału zrzutowego Elektrowni „Dolna Odra“. Sadowski, Jacek. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 183-190, il. +bibliogr. 14 poz.

Przedstawiono elementy biotechniki chowu pstrągów tęczowych w wodzie pochłodniczej, będące wynikiem doświadczeń prowadzonych przez Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie. Omówiono urządzenia hodowlane, stosowany materiał obsadowy, zagęszczenie obsad, wielkość dawki pokarmowej, zapotrzebowanie na białko i lipidy oraz występujące choroby i problemy zdrowotne.

*00031* pl

Gospodarowanie populacją pstrąga potokowego (Salmo trutta m. fario) na obszarze chronionym na przykładzie Pasłęki (północna Polska). Kapusta, Andrzej; Partyka, Konrad; Czarnecki, Bartosz. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 251-264, il. +bibliogr. 16 poz.

Podano charakterystykę rybackiego użytkowania rzek: Pasłęki, Giłwy, Łukty i Miłakówki, zasady połowu ryb oraz wielkość odłowów pstrąga potokowego w 2008 r. w Giłwie i Pasłęce. Określono obszary działania wymagające ścisłej współpracy naukowców i hodowców ryb przy tworzeniu i realizacji planu gospodarowania populacją pstrąga potokowego.

*00065* en

A lack of consistent relationship between distribution of lipid and egg quality in hatchery-raised rainbow trout, Oncorhynchus mykiss. Brak spójnej zależności między rozmieszczeniem kropel tłuszczowych a jakością ikry hodowlanego pstrąga tęczowego, Oncorhynchus mykiss. Ciereszko, Andrzej; Wojtczak, Mariola; Dietrich, Grzegorz J. ; Kuźmiński, Henryk; Dobosz, Stefan. - Aquaculture 2009 vol. 289 nr 1-2 s. 150-153, il. bibliogr.

Badania przeprowadzone na ikrze pstrąga tęczowego (szczepy tarła jesiennego i wiosennego) nie wykazały ścisłych zależności między wzorem rozmieszczenia kropel tłuszczu (trzy kategorie) a jakością ikry. Różnice oceniano odsetkiem zapłodnienia, zaoczkowania i wyklucia. Rozmieszczenie kropel tłuszczu nie miało również większego wpływu na wynik tzw. testu zmętnienia wody. Zasugerowano, że rozmieszczenie kropel tłuszczu w ikrze pstrąga zależy od warunków przetrzymywania ikrzyc i sposobu hodowli.

*00105* pl

Analiza produkcji i sprzedaży pstrągów tęczowych w 2008 r. Bontemps, Stanisław. - Komun. Ryb. 2009 nr 4 (111) s. 8-17, il.

Na podstawie ankiet ze 139 gospodarstw podano wielkość produkcji i sprzedaży pstrągów tęczowych w 2008 roku w podziale na rejony: Pomorze Zachodnie, Pomorze Gdańskie, Pojezierze Zachodnie, Pojezierze Mazursko-Suwalskie oraz pozostałe rejony kraju. Omówiono stan zdrowotności ryb, stosowane pasze, inne gatunki ryb hodowane w gospodarstwach pstrągowych oraz łowiska wędkarskie.

RYBY OKONIOWATE

*00034* pl

System mikrotubularny galaretowatej osłony jaj okonia (Perca fluviatilis). Formicki, Krzysztof; Smaruj, Izabella; Szulc, Joanna; Winnicki, Aleksander. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 281-285, il. +bibliogr. 12 poz.

Przedstawiono opis i dokumentację fotograficzną wycinków powierzchni zewnętrznej osłonki galaretowatej jaj okonia uzyskaną za pomocą mikroskopu skaningowego. Stwierdzono występowanie swoistych „przyssawek“ stanowiących zarazem otwory wlotowe do systemu mikrotubularnego. Osłonka chroni zarodek przed nagłymi urazami mechanicznymi.

*00035* pl

Wpływ wysokości słupa wody w basenach podchowowych na wskaźniki chowu narybku sandacza (Sander lucioperca). Kozłowski, Michał; Szczepkowski, Mirosław; Wunderlich, Krzysztof; Piotrowska, Iwona; Szczepkowska, Bożena; Zakęś, Zdzisław. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 287-293, il. +bibliogr. 9 poz.

Narybek sandacza podchowywano w basenach recyrkulacyjnych na paszach sztucznych w dwóch wariantach głębokości zalewu wody: 53 cm i 33 cm. Określono wzrost masy ciała narybku w kolejnych tygodniach podchowu. Głębokość zalewu wody w basenach wpływa istotnie na efekty podchowu i zasadne jest utrzymywanie wysokich poziomów zalewu (powyżej 50 cm).

*00066* en

Supplementing the feed of pikeperch [Sander lucioperca (L. )] juveniles with MacroGard and its influence on nonspecific cellular and humoral defense mechanisms. Suplementacja pokarmu młodocianego sandacza [Sander lucioperca (L. )] preparatem MacroGard i jego wpływ na niesowiste komórkowe i humoralne mechanizmy obronne. Siwicki, Andrzej K. ; Zakęś, Zdzisław; Terech-Majewska, Elżbieta; Kowalska, Agata; Małaczewska, Joanna. - Aquacult. Res. 2009 vol. 40 nr 4 s. 405-411, il. bibliogr.

Badano wpływ beta-1, 3/1, 6-glukanu (MacroGard) podawanego w paszy przez 6 tygodni w dawce 1 i 2 g/kg masy ciała na układ odpornościowy młodocianego sandacza. W porównaniu z grupą kontrolną suplementacja paszy nie powodowała istotnych zmian w tempie wzrostu, śmiertelności, ani wykorzystaniu paszy. Istotnie wzrosły natomiast takie parametry immunologiczne jak: aktywność metaboliczna i biobójcza fagocytów w śledzionie, odpowiedź proliferacyjna limfocytów nerki głowowej, aktywność lizozymu i całkowity poziom immunoglobulin w surowicy.

*00083* en

Artificial off-season spawning of Eurasian perch Perca fluviatilis L. Pozasezonowy rozród sztuczny okonia europejskiego Perca fluviatilis L. Szczerbowski, Andrzej; Kucharczyk, Dariusz; Mamcarz, Andrzej; Łuczyński, Marek J. ; Targońska, Katarzyna; Kujawa, Roman. - Arch. Pol. Fish. 2009 vol. 17 fasc. 2 s. 95-98, il. bibliogr. streszcz.

Tarlaki okonia złowiono pod koniec września w Jeziorze Kortowskim w Olsztynie. Ryby przetransportowano do wylęgarni, gdzie podzielono je na dwie grupy: G1 osobniki małe (30-70 g), G2 osobniki duże (200-400 g). Po 2-miesięcznej stymulacji foto-termicznej u wszystkich samców z G1 wystąpiła spermatogeneza, a w G2 tylko 25 proc. samców produkowało mlecz. Lepsze wyniki uzyskano po 3-miesięcznej stymulacji foto-termicznej, pozyskując nasienie od wszystkich samców. Stosowano też iniekcję hormonalną z użyciem Ovopelu. W przypadku samic najlepsze wyniki uzyskano w grupie G2.

RYBY WĘGORZOWATE

*00068* pl

Gospodarka węgorzowa w jeziorach polskich. Cz. 3: Gospodarka węgorzowa w jeziorach dorzecza Pregoły i jeziorach przymorskich w latach 1973-2004. Wołos, Arkadiusz; Mickiewicz, Maciej; Czerwiński, Tomasz. - Komun. Ryb. 2009 nr 3 (110) s. 1-6, il. bibliogr. summ.

Przedstawiono dane dotyczące całkowitych odłowów gospodarczych ryb i odłowów gospodarczych węgorza oraz ich wydajność w grupie 76 jezior w dorzeczu Pregoły (zlewnie rzek Łyny i Węgorapy) oraz jezior przymorskich (Łebsko, Gardno, Kopań, Bukowo, Jamno) w okresie ponad 30-letnim. Podano dane o zarybieniach węgorzykiem montee i narybkiem podchowanym. Omówiono wędkarskie odłowy węgorza w wodach dorzecza Pregoły (14, 2 t) i w jeziorach przymorskich (8, 2 t).

*00072* pl

Otolit - cenne źródło informacji do określania wieku na przykładzie węgorza europejskiego Anguilla anguilla (L. ). Chmieliński, Piotr. - Komun. Ryb. 2009 nr 3 (110) s. 21-24, il. bibliogr.

Omówiono powstawanie i budowę otolitów, stanowiących elementy narzędzia równoważno-słuchowego u ryb. Podano etapy i czynności podczas przygotowania otolitów do oznaczania wieku u węgorza europejskiego: pozyskanie otolitów, szlifowanie, odczyt przy zastosowaniu mikroskopu skaningowego.

*00090* pl

Węgorz europejski (Anguilla anguilla L. ) rybą roku 2009. Andrzejewski, Wojciech. - Prz. Ryb. 2009 nr 4 (106) s. 27-28, il.

Przedstawiono tematykę i problemy dyskutowane podczas konferencji i warsztatów w ramach Aquaculture Europe 2008 w Krakowie. Istnieje pilna konieczność podjęcia dodatkowych badań naukowych nad reprodukcją węgorza oraz nad wpływem zanieczyszczeń na tarło. Węgorz europejski został wpisany do Konwencji Waszyngtońskiej (CITES) na listę gatunków zagrożonych wyginięciem.

*00104* pl

Gospodarcze odłowy węgorza i zarybienia węgorzem jezior Polski w latach 1995-2007. Wołos, Arkadiusz; Mickiewicz, Maciej; Czerwiński, Tomasz. - Komun. Ryb. 2009 nr 4 (111) s. 2-7, il. bibliogr. summ.

Porównano i przedstawiono aktualne informacje o gospodarce węgorzowej w Polsce w oparciu o badania ankietowe oraz wyniki analiz kwestionariuszy RRW-23. Omówiono odłowy węgorza oraz węgorzową gospodarkę zarybieniową prowadzoną w polskich jeziorach w latach 1995-2007. Od 1995 roku notuje się stały trend spadkowy zarówno w odłowach jak i zarybieniach.

RYBY LIPIENIOWATE

*00006* pl

Płodność samic lipienia europejskiego (Thymallus thymallus) pochodzących z hodowlanego stada matecznego. Szmyt, Mariusz; Goryczko, Krzysztof; Grudniewska, Joanna; Wiśniewska, Anna M. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 39-47, il. +bibliogr. 15 poz.

W latach 2002-04 badano zależności między płodnością samic lipienia (płodność roboczą, płodność względną, wydatek tarłowy, współczynnik kondycji) a masą ciała, długością całkowitą oraz współczynnikiem kondycji. Analiza statystyczna wykazała, że w latach 2002 i 2004 współczynnik korelacji między płodnością roboczą a masą ciała wynosił 0, 728, zaś w 2003 r. stwierdzono silniejszy związek między płodnością roboczą a długością ciała ryb, a wartość współczynnika korelacji wynosiła 0, 74.

*00024* pl

Porównanie przydatności mrożonego zooplanktonu i starterów pstrągowych w podchowie larw lipienia europejskiego (Thymallus thymallus). Grudniewska, Joanna; Wroński, Bartłomiej. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 191-196, il. +bibliogr. 10 poz.

Badano wpływ mrożonego zooplanktonu i dwóch rodzajów pasz komercyjnych typu starter (Nutra HP i Gemma Micro) opracowanych dla wylęgu ryb morskich i łososiowatych na efekty podchowu larw lipienia. Analizowano przeżywalność, współczynnik kondycji, masę i długość ciała ryb. Lepsze wyniki uzyskano stosując starter Nutra HP.

*00025* pl

Wybrane aspekty biotechniki chowu lipienia (Thymallus thymallus) ze szczególnym uwzględnieniem nowych metod profilaktyki. Grudniewska, Joanna; Siwicki, Andrzej K. ; Goryczko, Krzysztof; Dobosz, Stefan; Terech-Majewska, Elżbieta. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 197-204, il. +bibliogr. 13 poz.

Przedstawiono przebieg i wyniki tarła lipienia przeprowadzonego w latach 2006-08 w Zakładzie Hodowli Ryb Łososiowatych IRS w Rutkach. Dietę tarlaków stanowił pokarm naturalny wzbogacony immunomodulatorem (glukan). Wykonano szczepienia ochronne tarlaków i ryb młodszych. Badano przydatność starterów w podchowie wylęgu lipienia.

RYBY SIEJOWATE

*00016* pl

Wpływ stosowania taniny na wyniki inkubacji ikry i podchowu larw siei (Coregonus lavaretus). Szczepkowski, Mirosław; Szczepkowska, Bożena; Wunderlich, Krzysztof; Piotrowska, Iwona; Kozłowski, Michał. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 127-132, il. +bibliogr. 5 poz.

Połowę pobranej ikry od siei o wieku 3+ odklejano poprzez przepłukiwanie wodą, a drugą część w roztworze taniny. Po 89 dniach inkubacji ikry przeprowadzono podchów larw w celach porównawczych. W ikrze rozklejonej taniną nie stwierdzono sklejonych ziaren. Sposób odklejania nie wpłynął na wielkość ziaren ikry. Nie zaobserwowano różnic podczas rozwoju embrionalnego, a czas trwania jego etapów był jednakowy. Efekty obu metod były zbliżone.

*00022* pl

Wpływ natężenia oświetlenia na efekty podchowu narybku siei (Coregonus lavaretus). Wunderlich, Krzysztof; Szczepkowski, Mirsoław; Kozłwoski, Michał; Szczepkowska, Bożena; Piotrowska, Iwona. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 177-181, il. +bibliogr. 6 poz.

Podchów narybku siei odbywał się w obiegach zamkniętych (recyrkulacyjnych) przez 42 dni. W celu określenia optymalnego poziomu oświetlenia przeprowadzono dwa eksperymenty. W pierwszym zastosowano natężenie oświetlenia w wysokości 409, 3 lux oraz 33, 9 lx przy średniej masie ciała ryb 21, 4 g. Natomiast w drugim eksperymencie oświetlenie było niższe i wynosiło 12, 5 oraz 2, 5 lx, a masa ciała ryb 50, 6 g. Omówiono końcowe wyniki podchowu narybku siei w zależności od natężenia światła. Stwierdzono, że dolna granica oświetlenia dla podchowu narybku siei wynosi około 12, 5 lx.

*00084* en

Effects of producing stocking material of vendace Coregonus albula (L. ), using spawners reared in captivity - initial studies. Efekty produkcji materiału zarybieniowego sielawy Coregonus albula (L. ) w oparciu o tarlaki wyhodowane w niewoli - badania wstępne. Wziątek, Bogdan; Kozłowski, Jacek; Teodorowicz, Mariusz; Kurenda, Paula. - Arch. Pol. Fish. 2009 vol. 17 fasc. 2 s. 99-102, il. bibliogr. streszcz.

Badano możliwość rozrodu sielawy w warunkach kontrolowanych. Wyhodowano stado tarlaków w liczbie 26 samic i 20 samców. Uzyskano od nich 71500 ziaren ikry, które po zapłodnieniu inkubowano, a larwy po wylęgu podchowywano przez 7 tygodni, żywiąc je paszą Natura HP. Łącznie przeżyło w tym okresie 14162 osobników uzyskując średnią masę 109, 3 g. Śmiertelność liczona od momentu zapłodnienia ikry wynosiła 80, 3 proc.

POŁOWY RYB, SPRZĘT POŁOWOWY

*00079* en

The stability of fish assemblages under unstable conditions: A ten-year series from the Polish part of the Vistula Lagoon. Równowaga zespołów ryb w niestabilnych warunkach: dziesięcioletnia seria danych z polskiej części Zalewu Wiślanego. Psuty, Iwona; Wilkońska, Halina. - Arch. Pol. Fish. 2009 vol. 17 fasc. 2 s. 65-76, il. bibliogr. streszcz.

Analizowano zmiany w zespołach ryb w Zalewie Wiślanym w latach 1995-2006 na podstawie rejestrów rybackich i połowów przeprowadzonych żakami. Zaobserwowano dużą zmienność sezonową; wiosną dominowały śledzie, a latem młodociane sandacze i jazgarze. Drastyczne obniżenie pogłowia węgorza wynikało z eksploatacji rybackiej przy jednoczesnym zaniechaniu zarybień. Brak większych osobników sandacza może świadczyć o przełowieniu tego gatunku. Odnotowano wzrost liczebności płoci, storni i babki byczej, gatunków nowych dla tego ekosystemu. Nie bez znaczenia jest też presja kormorana z pobliskiej kolonii lęgowej.

WĘDKARSTWO

*00078* en

Fish stock assessment in dam reservoirs located in the upper Vistula and Warta river catchment areas based on angling catch records. Ocena stanu pogłowia ryb w zbiornikach zaporowych usytuowanych w dorzeczu górnej Wisły i Warty, na podstawie rejestrów połowów wędkarskich. Wołos, Arkadiusz; Wiśniewolski, Wiesław. - Arch. Pol. Fish. 2009 vol. 17 fasc. 2 s. 53-64, il. bibliogr. streszcz.

W latach 2001-05 analizowano rejestry połowów wędkarskich (rocznie średnio 35682 szt. ) zebranych od 57, 4 proc. członków PZW w okręgach: Bielsko-Biała, Katowice, Częstochowa. Odnotowano 22 gatunki ryb, z czego 6 gatunków (karp, leszcz, płoć, okoń, sandacz, szczupak) stanowiło 91, 6 proc. całkowitych odłowów. Udział ryb karpiowatych w odłowach zmalał w tym okresie z 73, 5 do 64, 8 proc. , natomiast udział gatunków drapieżnych wzrósł z 18, 1 do 26 proc. Na stan pogłowia ryb w badanych zbiornikach zaporowych największy wpływ wywiera eutrofizacja i zarybianie.

*00102* pl

Uwarunkowania i prowadzenie gospodarki rybacko-wędkarskiej w zbiornikach zaporowych. Wiśniewolski, Wiesław. - Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd. 2009 t. 22 s. 141-161, il. bibliogr. summ.

EKONOMIKA I ORGANIZACJA RYBACTWA

*00001* pl

23 s. , il. +bibliogr. 45 poz.

Dostęp w Internecie

(www. cbr. edu. pl/konf2008/referaty/Wisniewolski. pdf))

*00085* pl

Sprzedaż karpia przez cały rok - jak to łatwo powiedzieć. . . Lirski, Andrzej. - Mag. Przem. Ryb. 2009 nr 3 (69) s. 52-55, il.

*00087* pl

Program Operacyjny „Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich na lata 2007-2013". Min. Roln. Roz. Wsi. - Prz. Ryb. 2009 nr 4 (106) s. 8-11

Podano tematy, beneficjentów i wielkość dofinansowania jakie można uzyskać w ramach pięciu osi priorytetowych, w ramach których będą realizowane działania adresowane do sektora rybackiego. Załączono dane teleadresowe dla zainteresowanych.

URZĄDZENIA DO CHOWU I HODOWLI RYB

*00056* en

Electro-electronic barriers protecting ichthyofauna against hydro-electric power station turbines. Bariery elektryczno-elektroniczne chroniące ichtiofaunę przed turbinami elektrowni wodnych. Mokwa, M. ; Malczewska, B. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 3A s. 419-422, il. bibliogr.

Opisano wyniki badań laboratoryjnych na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu i terenowych przy elektrowni Dychów dotyczących skuteczności działania bariery elektryczno-elektronicznej z zastosowaniem niejednorodnego, modulowanego, impulsowego pola elektrycznego o niskim napięciu. Efektywność bariery zależała od prędkości przepływu wody i wynosiła do 98 proc. Skuteczność odstraszania ryb zależała od gatunku i wielkości osobniczej. Najmniej skuteczna okazała się w przypadku certy o długości w zakresie 5, 4-7 cm. Śmiertelność w wyniku porażenia była niska i średnio wynosiła 0, 4 proc.

BUDOWNICTWO WODNE

*00062* pl

Konsekwencje przyrodnicze przegradzania rzek. Mazurkiewicz-Boroń, Grażyna; Starmach, Janusz. - Chrońmy Przyr. Ojcz. 2009 t. 65 z. 2 s. 83-92, il. bibliogr. summ.

Analizowano wpływ zabudowy hydrotechnicznej rzek i potoków na ichtiofaunę i organizmy bentosowe. Omówiono działania zapewniające odpowiednie warunki do migracji ryb. W oparciu o przykład zabudowy dolnego Dunajca, traktowanego jako bank genowy reofilnych ryb karpiowatych, wykazano, że budowana na rzece kaskada stopni wodnych uniemożliwi ich przebycie rybom i innym oragnizmom wodnym.

ZANIECZYSZCZENIE I OCHRONA WÓD

*00043* pl

Ocena wpływu działalności Wylęgarni Ryb w Goleniowie na jakość wód ujściowego odcinka rzeki Wiśniówki. Bonisławska, Małgorzata; Małecka, Karolina; Matusiewicz, Justyna; Szmukała, Magdalena; Szaniawska, Daniela; Pender, Rafał. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 349-356, il. +bibliogr. 7 poz.

Przedstawiono schemat i działalność Ośrodka Zarybieniowego PZW w Goleniowie na Pomorzu Zachodnim. W sezonie 2007/08 prowadzono monitoring parametrów fizycznych i chemicznych wody w rzece Wiśniówce (pH, temperatura, zawiesiny, zawartość tlenu, biochemiczne zapotrzebowanie tlenu, azot, fosfor). Dokonano oceny jakości wód w rzece na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Środowiska. Wykazano, że wylęgarnia w Goleniowie nie oddziałuje negatywnie na jakość wody w rzece, ale powinna być zmodernizowana.

*00046* en

Preliminary study on toxicity of aquatic ecosystems in Bug River basin. Wstępne badania toksyczności ekosystemów wodnych w dorzeczu rzeki Bug. Wolska, L. ; Namiesnik, J. ; Michalska, M. ; Bartoszewicz, M. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 5 s. 811-816, il. bibliogr.

Przedstawiono wyniki badań ekotoksyczności wody, osadów oraz dopływających ścieków w dorzeczu rzeki Bug na podstawie biotestów opartych na organizmach wskaźnikowych (rośliny, bakterie, wrotki, skorupiaki planktonowe) oraz analizie chemicznej (Pb, Zn, Cr, Cu, Cg, Hg, Ni, Co, Fe, Mg, Al, Mn, NH4, Cl, SO4, NO3, NO2). Badania prowadzono w ramach szerszego, międzynarodowego monitoringu zapoczątkowanego wg. konwencji ECE/UN w 2001 r. , dotyczącego ochrony i użytkowania wód trasnsgranicznych.

*00050* pl

Ocena potencjalnego wpływu hodowli ryb łososiowatych na jakość wód powierzchniowych. Quant, Bernard; Haustein, Elżbieta; Remiszewska-Skwarek, Anna. - Gosp. Wod. 2009 R. 69 nr 5 s. 202-205, il. bibliogr.

Oceniono wpływ gospodarstwa rybackiego produkującego ok. 100 ton ryb rocznie na jakość wody w rzece Redzie (woj. pomorskie). Na podstawie badań przeprowadzonych w latach 2002-07 stwierdzono obniżenie jakości wody odprowadzanej z gospodarstwa do rzeki średnio o jedną klasę. Nastąpił wzrost zawiesiny ogólnej, BZT5 i ChZT. Wzrost stężeń poszczególnych parametrów nie przekraczał wartości dopuszczalnych dla wód pohodowlanych.

*00053* en

Influence of sewage on biological living in surface waters. Wpływ ścieków na życie biologiczne w wodach powierzchniowych. Kaszkowiak, I. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 3A s. 269-272, il. bibliogr.

W latach 2006-07 przeprowadzono badania dotyczące zmian ilościowo-jakościowych mikroflory i mikrofauny rzeki Białej w wyniku działania biologiczno-mechanicznej oczyszczalni ścieków. Analizie mikrobiologicznej poddano ścieki i osad z osadnika oraz wodę z rzeki poniżej i powyżej oczyszczalni. Badania mikrobiologiczne uzupełniono analizą troficzną (chlorofil-a, indeks troficzny Carlsona).

*00059* en

The surface water quality in the upper Dunajec catchment area in the context of generation of agricultural and public utility pollutants. Jakość wód powierzchniowych w zlewni górnego Dunajca w kontekście generowania zanieczyszczeń pochodzenia rolniczego i komunalno-bytowego. Twardy, S. ; Kopacz, M. ; Smoroń, S. ; Kuźniar, A. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 3A s. 575-578, il. bibliogr.

Opisano zmiany jakości wód powierzchniowych, zagospodarowania terenu oraz dopływu ładunku NPK i mikropierwastków pochodzenia rolniczego i komunalno-bytowego w zlewni górnego Dunajca w latach 1998-2007. Stwierdzono zmniejszenie poziomu zanieczyszczeń pochodzenia rolniczego oraz wzrost zanieczyszczeń komunalno-bytowych. Było to spowodowane rozwojem obszarów zabudowanych i turystyki przy jednoczesnym ograniczeniu terenów użytkowanych rolniczo.

GOSPODARKA WODNA

*00091* en

Proceedings of the International Conference „Ecohydrological processes and sustainable floodplain management opportunities and concepts for water hazard mitigation and ecological and socioeconomic sustainability in the face of global changes“. 19-23 May 2008, Łódź, Poland. Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji „Ekohydrologiczne procesy a możliwości zrównoważonego gospodarowania dolinami rzecznymi oraz koncepcje zminimalizowania niebezpieczeństw powodziowych i zachowania równowagi ekologicznej i socjoekonomicznej w obliczu zmian globalnych“. 19-23 maja 2008, Łódź, Polska. - Int. J. Ecohydrol. Hydrobiol. 2008 vol. 8 nr 2-4 s. 103-418, il. bibliogr.

Tom zawiera prace na temat różnorodnych procesów hydrologicznych występujących na nadrzecznych terenach zalewowych i w rzekach oraz ich skutków ekologicznych. Głównym problemem jest dążenie do zminimalizowania szkód wyrządzanych przez powodzie. Racjonalne gospodarowanie tymi obszarami wodnymi może przynosić korzyści, pod warunkiem zastosowania odpowiednich strategii. Różnorodne aspekty tej problematyki były prezentowane podczas konferencji przez przedstawicieli wielu krajów z różnych kontynentów.

SKORUPIAKI I MIĘCZAKI UŻYTKOWE

*00042* pl

Występowanie ektokomensali na jajach raków bytujących w wodach Polski. Pawlos, Dorota; Korzelecka-Orkisz, Agata; Formicki, Krzysztof. W: Rozród, podchów, profilaktyka ryb łososiowatych i innych gatunków. Pod red. Zdzisława Zakęsia i in. Olsztyn: Wydaw. IRS 2009 s. 341-347, il. +bibliogr. 19 poz.

Omówiono budowę, występowanie oraz gatunki skąposzczetów Branchiobdella i orzęsków Peritichia będących komensalami bytującymi na organizmach wodnych. Badano wpływ kokonów Branchiobdella sp. obecnych na jajach raka szlachetnego oraz kolonii orzęsków Peritichia na jajach raka sygnałowego na przebieg embriogenezy raków. Obecność komensali wydłużała tempo embriogenezy i powodowała spadek kondycji lęgnących się osobników.

*00064* pl

Perłoródka rzeczna Margaritifera margaritifera - perspektywy zachowania gatunku. Zając, Katarzyna. - Chrońmy Przyr. Ojcz. 2009 t. 65 z. 2 s. 111-122, il. bibliogr. summ.

Przedstawiono rys historyczny statusu perłoródki (małża) od XV do XX wieku oraz jego występowanie w Polsce i Europie. Aktualnie populacja perłoródki rzecznej, zwanej też skójką perłorodną, znajduje się w potokach pasma górskiego Szumawa w Czechach. Opisano warunki życia i biologię tego gatunku oraz przyczyny jego wymierania w potokach sudeckich. Rozważano możliwości restytucji perłoródki w wodach Polski.

*00081* en

The impact of raised water level on a winter anoxia lake on the population of narrow-clawed crayfish Astacus leptodactylus (Esch. ). Wpływ spiętrzenia wody w jeziorze przyduchowym na populację raka błotnego Astacus leptodactylus (Esch. ). Krzywosz, Tadeusz; Traczuk, Piotr; Ulikowski, Dariusz. - Arch. Pol. Fish. 2009 vol. 17 fasc. 2 s. 85-88, il. bibliogr. streszcz.

Badano wpływ podwyższenia poziomu wody w okresie przyduchy zimowej na populację raka błotnego w jeziorze Oświn (północno-wschodnia Polska). Po spiętrzeniu wody powierzchnia jeziora z 360 ha powiększyła się do 900 ha, co spowodowało polepszenie warunków siedliskowych; przyducha zimowa została zredukowana. Zaobserwowano wzrost różnorodności gatunkowej roślin, a pokrycie dna jeziora przez rośliny wzrosło z 22 do 51 proc. W latach 1991-2007 zaobserwowano wzrost średniej dłogości całkowitej raków z 10, 5 do 12, 7 cm. Nastąpił wzrost zagęszczenia populacji raka.

*00082* en

In vivo calibration of juvenile crayfish body length and weight with a photographic-computer method. Przyżyciowa kalibracja długości i masy ciała młodocianych raków przy zastosowaniu metody fotograficzno-komputerowej. Ulikowski, Dariusz; Krzywosz, Tadeusz. - Arch. Pol. Fish. 2009 vol. 17 fasc. 2 s. 89-93, il. bibliogr. streszcz.

Oceniano metodę fotograficzno-komputerową do określania in vivo rozmiarów młodocianych raków. Wyznaczono zależności między masą ciała, długością głowotułowia i długością całkowitą ciała raka i opracowano krzywe zależności tych parametrów. Po wykonaniu jednej zbiorowej fotografii i wczytaniu jej do programu komputerowego, możliwe jest wykonanie pomiarów głowotułowia dla poszczególnych osobników. Natomiast masę i długość ciała oblicza się na podstawie ustalonych wzorów.