Expres informacji nr 2-2008

Instytut Rybactwa Śródlądowego

im. STANISŁAWA SAKOWICZA

EXPRESS INFORMACJA

NR 2/2008

(kwartalnik)

Opracowanie: mgr inż. Jadwiga Zdanowska

mgr inż. Henryk Chmielewski

inż. Jadwiga Cupiał

Opracowanie: mgr inż. Jadwiga

Olsztyn 2008

REDAKCJA

Zespół redakcyjny:
mgr inż. Jadwiga Zdanowska
mgr inż. Henryk Chmielewski
inż. Jadwiga Cupiał

Kontakt:
Tel. (089) 524 01 71, fax (089) 524 05 05
E-mail: din@infish.com.pl

Wydawca:
Dział Wydawnictw
Instytutu Rybactwa Śródlądowego
10-719 Olsztyn, ul. Oczapowskiego 10
Tel. (089) 524 10 15, 524 01 71, fax (089) 524 05 05
E-mail: wydawnictwo@infish.com.pl

RYBACTWO

*00016* pl

Ograniczenie rozwoju akwakultury w warunkach degradacji środowiska. Zdanowski, Bogusław. W: Szkolenie organizowane przez Związek Producentów Ryb. Sieraków Wielkopolski, 11-13 września 2007 r. Poznań: Związek Producentów Ryb 2007 s. 93-107, il. +bibliogr. 6 poz.

Przedstawiono zasoby wodne Polski. Omówiono zanieczyszczenie wód, stopień ich czystości w latach 1990-2004 oraz przyczyny eutrofizacji. Scharakteryzowano rybackie użytkowanie wód, które poprzez racjonalne zarybianie i odłowy może ograniczać negatywne objawy eutrofizacji. Przedstawiono priorytety użytkowe w zależności od kategorii zbiorników wodnych.

*00054* pl

[Dwieście] 200 złotych za kłusownictwo - czy to prawda?. Koźmiński, Wojciech. - Węd. Świat 2008 nr 5 (149) s. 78-79, il.

Na podstawie przepisów ustawy o rybactwie śródlądowym omówiono zasady kwalifikacji prawnej wykroczeń wędkarskich i przestępstw kłusownictwa oraz różnice w zagrożeniu sankcją karną obu rodzajów czynów (ukaranie sprawcy wykroczenia karą grzywny lub zastosowanie środka karnego w postaci nawiązki, zakazu połowu, przepadku mienia; postępowanie wobec sprawcy przestępstwa kłusownictwa).

*00061* pl

Przepławki dla ryb. Radecki, Wojciech. - Węd. Pol. 2008 nr 2 (204) s. 68-71, il.

Przedstawiono konsekwencje prawne jakie grożą użytkownikowi urządzenia piętrzącego, który przez brak dbałości o stan przepławki doprowadza do tego, że ryby nie są w stanie kontynuować wędrówki. Art 64 ust 2 Prawa wodnego nakłada na użytkownika urządzenia wodnego obowiązek zapewnienia właściwego funkcjonowania przepławki, pod karą grzywny (art. 156 ust 1 pkt 5 i ust 2 Prawa wodnego).

*00074* pl

Informacja dotycząca sytuacji rybactwa w Polsce. Okoniewski, Zygmunt. - Prz. Ryb. 2008 R. 33 nr 1 s. 19-23, il.

Podano wartość produkcji podsektorów rybactwa (chów i hodowla, rybołówstwo bałtyckie i dalekomorskie, przetwórstwo) oraz omówiono wartości pozaprodukcyjne (retencja, wartości przyrodniczo-krajobrazowe). Omówiono zmiany organizacyjno-administracyjne, które zakłóciły prace nad Programem Operacyjnym na lata 2007-2013.

*00101* pl

Spuszczanie wody z dzierżawionego zbiornika [wodnego]. Radecki, Wojciech. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 33-34

Prawnik dowodzi, że dzierżawca zbiornika wykorzystywanego rybacko nie ma prawa dokonywać zrzutu wody rowem do rzeki bez powiadomienia wydzierżawiającego lub innych organów.

HYDROBIOLOGIA RYBACKA

*00009* pl

Rzeka Drwęca i jej dorzecze w Zielonych Płucach Polski. Materiały seminaryjne. Toruń: Urząd Miasta 2007, 47 s. , il. + bibliogr.

Podczas obchodów XXIII Dni Drwęcy - 15 czerwca 2007 - odbyło się seminarium naukowo-techniczne na temat: Rzeka Drwęca i jej dorzecze w Zielonych Płucach Polski. Przedstawione referaty dotyczyły charakterystyki rzeki Drwęcy, jej warunków hydrograficznych, stanu czystości wód, restytucji ryb i ich ochrony oraz znaczenia idei Zielone Płuca Polski.

*00014* pl

Ochrona i rekultywacja jezior. Materiały konferencyjne pod red. Ryszarda Wiśniewskiego i Jerzego Piotrowiaka. Toruń: Pol. Zrzesz. Inż. Tech. Sanit. 2007 249 s. , il. +bibliogr.

W dn 14-16 czerwca 2007 odbyła się w Toruniu [Szósta] VI Konferencja Naukowo-Techniczna na temat: Ochrony i rekultywacji jezior. Zaprezentowane referaty i postery dotyczyły przeglądu obecnie realizowanych programów i najnowszych metod rekultywacji oraz form ochrony jezior wypracowanych w latach 2000-2006, rozwiązań technicznych i organizacyjnych stosowanych w praktyce. Zaprezentowano efekty procesów rewitalizacji oraz wszelkich prac dotyczących zarządzania, ochrony, rekultywacji i monitoringu jezior z uwzględnieniem Ramowej Dyrektywy Wodnej. Przedstawiono też aspekty ekonomiczne i prawne związane z omawianą problematyką.

*00019* pl

Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Kozłowski, Jacek [red]; Poczyczyński, Paweł [red. ]; Zdanowski, Bogusław [red. ]. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008, 217 s. , il. +bibliogr.

Monografia zawiera podstawowe informacje o środowisku, planktonie oraz ichtiofaunie jeziora Hańcza. Podano wyniki profili batymetrycznych tego jeziora, rozmieszczenia fitoplanktonu i zooplanktonu, występowania raków oraz ryb pelagicznych na podstawie połowów i badań hydroakustycznych. Omówiono wędkarskie i rybackie użytkowanie jeziora. Zbadano podstawowy skład chemiczny mięśni ryb (płoci, miętusa, szczupaka, lina, sielawy) złowionych w jeziorze Hańcza.

*00020* pl

Środowisko abiotyczne jeziora Hańcza. Zdanowski, Bogusław; Stawecki, Konrad; Pyka, Jakub P. W: Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Pod red. Jacka Kozłowskiego, Pawła Poczyczyńskiego, Bogusława Zdanowskiego. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008 s. 59-73, il. +bibliogr. 37 poz.

Przedstawiono warunki termiczno-tlenowe, skład chemiczny wody, zasobność w związki biogenne, chlorofil i przezroczystość wody oraz stan troficzny jeziora Hańcza na podstawie badań w latach 2000-2007. Jezioro zaklasyfikowano jako zbiornik wodny mezotroficzny.

*00021* pl

Zbiorowiska fitoplanktonu w jeziorze Hańcza. Hutorowicz, Andrzej; Napiórkowska-Krzebietke, Agnieszka. W: Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Pod red. Jacka Kozłowskiego, Pawła Poczyczyńskiego, Bogusława Zdanowskiego. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008 s. 93-102, il. +bibliogr. 45 poz.

Przedstawiono strukturę biomasy fitoplanktonu wiosną, latem i jesienią w latach 1999-2007 oraz gatunki fitoplanktonu występujące w jeziorze Hańcza. Wiosną fitoplankton miał charakter okrzemkowo-kryptofitowy, zaś latem i jesienią dominowały okrzemki i sinice. Odnotowano wzrost biomasy ogólnej glonów w analizowanym okresie.

*00022* pl

Zooplankton pelagiczny jeziora Hańcza. Tunowski, Jacek. W: Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Pod red. Jacka Kozłowskiego, Pawła Poczyczyńskiego, Bogusława Zdanowskiego. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008 s. 103-114, il. +bibliogr. 26 poz.

Przedstawiono skład i liczebność zooplanktonu jeziora Hańcza badanego w latach 1991-1994 i 2007. Stwierdzono 53 taksony: wioślarki (13), widłonogi (10) i wrotki (30). Podano udział procentowy skorupiaków i wrotków w biomasie zooplanktonu pelagicznego.

*00034* en

Spatial distribution of zooplankton in a cascade system of Pomeranian dam reservoirs (Hajka, Rosnowo), northern Poland. Przestrzenne rozmieszczenie zooplanktonu w kaskadowym systemie pomorskich zbiorników zaporowych (Hajka, Rosnowo), północna Polska. Pociecha, Agnieszka; Heese, Tomasz. -

Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 nr 3 s. 39-51, il. bibliogr.

Badania przeprowadzone w czerwcu 1999 r. w dwóch zbiornikach, stanowiących część systemu kaskadowego rzeki Radew, wykazały obecność 34 (Rosnowo) oraz 32 (Hajka) gatunków zooplanktonu. W obydwu zbiornikach dominującą grupę zooplanktonu stanowiły wrotki, w tym naliczniej występowały Keratella cochlearis f. tecta i Polyarthra vulgaris. Wśród copepoda i cladocera dominowały gatunki: Mesocyclops leuckarti i Daphnia cucullata.

*00035* en

Trophic state assessment based on late summer phytoplankton community structure: a case study for epilimnetic lake water. Ocena stanu troficznego na podstawie późno letnich zespołów fitoplanktonu: opracowanie dla wód jeziornego epilimnionu. Szeląg-Wasilewska, Elżbieta. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 nr 3 s. 53-63, il. bibliogr.

W Jeziorze Strzeszyńskim przeprowadzono analizę składu, liczebności oraz biomasy fitoplanktonu zasiedlającego warstwę epilimnionu pod koniec sierpnia. Struktura gatunkowa fitoplanktonu była stosunkowo mało zróżnicowana z wyjątkiem zielenic. Pod względem liczebnym dominowały cyjanobakterie pikofitoplanktonowe. Na podstawie biomasy fitoplanktonu i koncentracji chlorofilu-a jezioro można sklasyfikować jako zbiornik oligo-mezotroficzny lub mezotroficzny. Wartości indeksu troficznego obliczone na podstawie liczebności gatunków wskaźnikowych były wyższe niż obliczone na podstwie ich biomasy.

*00036* en

Mercury fractionation in sediments of the Lower Vistula River (Poland). Frakcjonowanie rtęci w osadach dennych dolnej Wisły. Boszke, Leonard; Kowalski, Artur. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 nr 3 s. 79-99, il. bibliogr.

Próby osadu pobierano z 6 stanowisk na odcinku Wisły od Torunia do Kiezmarka. Średnia koncentracja rtęci całkowitej w osadach wynosiła 65 plus minus 14 ng/g suchej masy. Największy udział stanowiły związki rtęci z siarką (68 proc. ) i substancjami humusowymi (19 proc. ). Najmniej liczne były związki rtęci o charakterze kwasolubnym (0, 3 proc. ). Stwierdzono, że wpływ miast na formy wiązania w osadach, jak i biodostępność rtęci w glebie terenów zalewowych był na badanym odcinku Wisły stosunkowo niski.

*00037* en

Qualitative and quantitative changes of diatoms with relation to physiochemical water parameters in the littoral zone of the urban Lake Jeziorak Mały. Zmiany jakościowe i ilościowe okrzemek w zależności od fizykochemicznych parametrów wody w strefie litoralowej miejskiego jeziora Jeziorak Mały. Zębek, Elżbieta. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 nr 4 s. 3-22, il. bibliogr.

W latach 2002-03 w okresie kwiecień-październik porównywano liczebność i biomasę 5 gatunków okrzemek (Fragilaria delicatissima, F. capucina, F. crotonensis, Aulacoseira granulata, Diatoma vulgaris) i jednego rodzaju okrzemek (Rhizosolenia sp. ) w zależności od zmian temperatury wody i przewodności elektrolitycznej wody oraz koncentracji tlenu, krzemu, ortofosofranów i wapnia. Trzy gatunki (F. delicatissima, F. capucina, A. granulata) osiągały najwyższą biomasę przy najwyższej koncentracji ortofosforanów w szerokim zakresie termicznym (od 10 do 18, 7 st. C). Okrzemki F. crotonensis osiągały maksymalną biomasę przy wysokich koncentracjach krzemu w zakresie temperatur od 10 do 13, 7 st. C.

*00038* en

The Microtox(R) biological test: Application in toxicity evaluation of surface waters and sediments in Poland. Test biologiczny Microtox(R): zastosowanie do określenia toksyczności wód powierzchniowych i osadów w Polsce. Niemirycz, Elżbieta; Nichthauser, Joanna; Staniszewska, Marta; Nałęcz-Jawecki, Grzegorz; Bolałek, Jerzy. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 nr 4 s. 151-163, il. bibliogr.

Badaniami toksykologicznymi przy użyciu testu Microtox(R) model 500 (firmy Microbies Co. , USA) objęto wody i osady denne rzeki Odry z dopływami i dolnej Wisły oraz jezior na Pojezierzu Kaszubskim, a także Morza Bałtyckiego (Zatoka Gdańska). Większość badanych wód sklasyfikowano jako nietoksyczne, ale 75 proc. prób osadów okazało się zanieczyszczonych. Użyty test okazał się odpowiedni do badania osadów dennych, mających tendencje do akumulacji zanieczyszczeń, ale był mało dokładny do badania wód powierzchniowych.

*00039* en

The basic paths of energy flow and matter transformations in a lowland dam reservoir ecosystem. Podstawowe szlaki przepływu energii i transformacji materii w ekosystemie nizinnego zbiornika zaporowego. Żurek, Roman. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 suppl. 2 s. 5-147, il. bibliogr.

Na podstawie badań przeprowadzonych w latach 1989-90 w zbiorniku zaporowym Goczałkowice oraz danych meteorologicznych i hydrologicznych opracowano model piramidy troficznej i przeanalizowano efektywność przepływu i transformacji energii oraz węgla przez poszczególne jej poziomy. Wykazano, że fitoplankton miał największy udział w produkcji pierwotnej (64, 1 proc. ), a udział makrofitów i glonów wynosił odpowiednio 15, 2 i 16, 2 proc. Obliczono, że rzeczywista wydajność rybacka jest znacznie większa niż podawana w statystykach rybackich (95 wobec 18-26 kg/ha).

*00040* en

Studies on benthic macroinvertebrates - environmental and anthropogenic aspects. Badania makrobezkręgowców bentosowych - aspekty ekologiczne i antropogeniczne. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 suppl. 4 s. 5-126, il. bibliogr.

Tom zawiera 14 prac naukowych przedstawionych podczas XIV-tych Warsztatów Bentologicznych, które odbyły się w Turawie w dn. 17-19 maja 2007 r. pod hasłem „Hydromorfologiczne szacowanie ekosystemów wodnych“. Większość prezentowanych zagadnień dotyczyła zespołów makreobezkręgowców bentosowych oraz poszczególnych gatunków zasiedlających ekosystemy wodne (rzeki, jeziora, stawy). Omawiano bioróżnorodność bentosu, rozsiedlenie makrobezkręgowców wodnych oraz ich znaczenie jako bioindykatorów jakości wody.

*00041* en

Macroinvertebrate benthic communities in the macrophyte-dominated Lake Łuknajno (northeastern Poland). Zespoły makrobezkręgowców bentosowych w zdominowanym przez makrofity jeziorze Łuknajno (północno-wschodnia Polska). Jabłońska-Barna, Izabela. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 suppl. 4 s. 29-37, il. bibliogr.

Badania jakościowe i ilościowe fauny makrobezkręgowej, przeprowadzone w latach 2004-06 w jeziorze Łuknajno, wykazały obecność 6 głównych grup taksonomicznych (skąposzczety, pijawki, owady, ślimaki, małże, pancerzowce). Średnia liczebność i biomasa bezkręgowców kształtowała się (odpowiednio) na poziomie 1135 osob. /m kw. i 8876 g/m kw. Najbardziej liczebną grupę pod względem gatunkowym stanowiły owady (88 proc. ). Pod względem biomasy dominowały małże (58 proc. ).

*00042* en

Biomonitoring of the Łyna River (North Poland) in the years 1974-2006 on the basis of the benthic macroinvertebrates. Biomonitoring rzeki Łyny (północna Polska) w latach 1974-2006 na podstawie makrobezkręgowców bentosowych. Koprowska, Lucyna; Jabłońska-Barna, Izabela. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 suppl. 4 s. 49-54, il. bibliogr.

Na podstawie danych literaturowych z lat 1974 i 1978 oraz prób bentosu zebranych w latach 1996, 2003-2006 - określono jakość wód rzeki Łyny wykorzystując indeks biologiczny BMWP-PL. Stwierdzony wzrost liczebności poszczególnych gatunków bezkręgowców w porównaniu ze stanem notowanym w latach 90-tych XX w. - świadczy o stopniowej poprawie jakości wód rzeki. Jest to prawdopodobnie wynikiem budowy oczyszczalni ścieków oraz odcięcia dopływu ścieków do rzeki.

*00043* en

The role of fish ponds as important habitats for water mites (Hydrachnidia, Acari). Rola stawów rybnych jako siedliska dla wodnych roztoczy (Hydrachnidia, Acari). Stryjecki, Robert. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 suppl. 4 s. 73-79, il. bibliogr.

Badania przeprowadzone w czterech stawach w okolicy Lublina wykazały obecność 25 taksonów roztoczy (Hydrachnidia, Acari), wśród których dominowały osobniki z rodzajów: Piona, Arrenurus i Limnesia. Podobieństwo gatunkowe w poszczególnch stawach było niskie i wahało się od 4, 0 do 21, 4 proc. Zróżnicowanie gatunkowe Hydrachnidia w badanych stawach kształtowało się na poziomie od 1, 53 do 3, 78.

*00044* en

Various reproductive strategies of two species of Oligochaeta: Limnodrilus hoffmeisteri and Tubifex tubifex. Różne strategie rozrodcze dwóch gatunków skąposzczetów: Limnodrilus hoffmeisteri i Tubifex tubifex. Żbikowski, Janusz. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 suppl. 4 s. 109-117, il. bibliogr.

Porównywano struktury wielkościowe i aktywność rozrodczą dwóch pospolitych w polskich wodach gatunków skąposzczetów, pochodzących z antropogenicznego, płytkiego zbiornika powstałego podczas budowy ulicy. Rozmiary L. hoffmeisteri - szerokość ciała wynosiła 0, 30-0, 59 mm - w 70 proc. były średniej wielkości. Populacja T. tubixex w 65 proc. składała się z osobników małych (szerokość ciała 0, 20-0, 29 mm). Osobniki L. hoffmeisteri były zdolne do rozmnażania się we wszystkich terminach badań, zaś T. tubifex nie rozmnażał się od lipca do października, ale jego potencjał rozrodczy był większy, natomiast przeżywalność form młodocianych mniejsza.

*00045* en

Biological monitoring of the surface Pomeranian rivers (North Poland) on the basis of the macroinvertebrates. Biologiczny monitoring powierzchniowych wód rzek pomorskich (północna Polska) na podstawie makrobezkręgowców. Zdoliński, Paweł; Lampart-Kałużniacka, Magdalena. - Oceanol. Hydrobiol. Stud. 2007 vol. 36 suppl. 4 s. 119-126, il. bibliogr.

W 2005 r. przeprowadzono badania organizmów makrozoobentosowych oraz parametrów fizyko-chemicznych wody na wybranych odcinkach kilku rzek przymorskich (Pokrzywnica, Parsęta, Radew, Wogra, Gęsia). Stan ekologiczny wód oceniano na podstawie indeksów biotycznych fauny dennej (TBI, BMWP-PL, saprobowy, EPT). Najkorzystniejsze wartości wskaźników biotycznych zaobserwowano na stanowiskach Parsęta-Bardy i Pokrzywnica-Sławoborze, natomiast najgorsze na stanowisku Gęsia-Gąski. Indeks BMWP-PL i bioróżnorodność gatunkowa okazały się najkorzystniejszymi wskaźnikami oceny stanu ekologicznego wód.

*00046* en

Taxonomic composition of macroinvertebrates in the Liwiec River and its tributaries (Central and Eastern Poland) on the basis of chosen physical and chemical parameters of water and season. Skład taksonomiczny makrobezkręgowców w rzece Liwiec i jej dopływach (centralna i wschodnia Polska) w zależności od wybranych parametrów fizycznych i chemicznych wody oraz pory roku. Królak, E. ; Korycińska, M. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 1 s. 39-50, il. bibliogr.

W rzece Liwiec i jej dopływach zaobserwowano zmiany sezonowe składu gatunkowego organizmów wskaźnikowych (test BMWP-PL). Większe zróżnicowanie notowano latem i jesienią, niż wiosną. Stwierdzono istotne korelacje (negatywne i pozytywne) między wybranymi wskaźnikami fizykochemicznymi wody (BZT5, przewodnością elektrolityczną, koncentracją O2, jonami azotanowymi i fosforanowymi), a składem taksonomicznym larw poszczególnych owadów (głównie Plecoptera i Trichoptera). Do badań opartych na wskaźnikach biologicznych, próby powinne być pobierane jesienią.

*00047* en

Vertical distributions of phosphorus fractions in sediments of three typical shallow urban lakes in P. R. China. Pionowy rozkład frakcji fosforu w trzech typowych, płytkich jeziorach miejskich w Chińskiej Republice Ludowej. Chao, Wang; Jin, Qian; Zhi-young, Guo; Li, Zhao; Xiao-chen, Li. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 1 s. 155-162, il. bibliogr.

Na podstawie prób pobranych z dna trzech zurbanizowanych jezior chińskich określono zawartość poszczególnych frakcji fosforu organicznego i nieorganicznego w warstwie osadów do głębokości 50 cm i w wodzie zgromadzonej w jego porach. Podczas ekstrakcji poszczególnych frakcji fosforu stosowano zasady procedury SMT zalecane przez EC. Stwierdzono, że całkowita zawartość fosforu w osadach wahała się od 1. 19 do 0. 61 g/kg, a jego zasadniczą frakcją był fosfor nieorganiczny (90, 3 - 84 proc. ), w którego składzie dominowała frakcja fosforu apatytowego (w jeziorach Daming i Mochou) lub nieapatytowego (w jeziorze Xuanwu).

*00050* pl

O wodzie trochę inaczej. Kaszuba, Jerzy. - Nasze Akwarium 2008 nr 97 s. 15-18

Opisano związek między strukturą wody a jej cechami fizycznymi (gęstość, napięcie powierzchniowe, ciepło właściwe, potencjał kapilarny, przewodnictwo elektryczne, przezroczystość) oraz szacunkowe zużycie wody w różnych dziedzinach działalności człowieka (m. in. w rolnictwie, ogrodnictwie, hodowli).

*00063* en

Long-term changes in the biomass and composition of phytoplankton in a shallow, flow-through Lake Kirsajty (Masurian Lakeland, Poland). Wieloletnie zmiany biomasy i struktury fitoplanktonu w płytkim, przepływowym jeziorze Kirsajty (Pojezierze Mazurskie, Polska). Napiórkowska-Krzebietke, Agnieszka; Hutorowicz, Andrzej. - Pol. J. Nat. Sci. 2007 vol. 22 nr 3 s. 512-524, il. bibliogr. streszcz.

Analizowano skład taksonomiczny i biomasę fitoplanktonu oraz koncentrację chlorofilu w wodzie jeziora Kirsajty. W latach 1986-1988 zaobserwowano dość małą biomasę fitoplanktonu (0. 6-2. 2 mg/l), natomiast w latach 2000-2001 maksimum było dwukrotnie wyższe (5 mg/l). W badanym okresie w sierpniu zawartość chlorofilu i feofityn mieściła się w granicach od 2. 2 do 13. 1 mg/m sześc. Na podstawie wieloletnich badań obfitości fitoplanktonu, wskazano na niekorzystne zmiany stanu eutroficznego tego płytkiego i polimiktycznego jeziora.

*00073* en

Morphological variability of oospores of Chara baueri A. Braun (Characeae). Morfologiczna zmienność oospor ramienicy, Chara baueri A. Braun (Characeae). Hutorowicz, Andrzej. - Acta Soc. Bot. Pol. 2007 vol. 76 nr 3 s. 235-237, il. bibliogr.

Na podstawie materiału przywiezionego z Kazachstanu dokonano pomiarów morfologicznych oospor, praktycznie nie wystepującego już w Europie gatunku ramienicy. Stwierdzono, że rozpiętość zakresu długości (437-574 mikrom) i liczba skrętów (8-11) oospor były większe niż dotąd opisywane w literaturze przedmiotu. Szerokość oospor była identyczna z dotychczasowymi notowaniami.

*00085* pl

Warunki hydrologiczno-meteorologiczne w sezonach hodowlanym 2007 i zimowym 2006/2007 na terenie Zakładu Ichtiobiologii i Gospodarki Rybackiej PAN w Gołyszu. Augustyn, Danuta. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 24-26, il.

Podano czynniki charakteryzujące warunki hydrologiczno-meteorologiczne w PAN w Gołyszu w okresie maj-wrzesień 2007 oraz w okresie zimowej stagnacji (temperatura powietrza i wody, opady i usłonecznienie). Na podstawie wieloletnich obserwacji stwierdzono, że temperatura wody w stawach wykazuje trend rosnący a opady - trend malejący.

AKWAKULTURA

*00094* pl

Akwakultura w Europie Centralno-Wschodniej. Domeradzka, Sylwia; Zakęś, Zdzisław. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 1-7, il. bibliogr.

Przedstawiono charakterystykę sektora rybackiego Albanii, Bośni i Hercegowiny, Bułgarii, Chorwacji, Czech, Estonii, Mołdawii, Macedonii, Polski, Rumunii, Federacji Rosyjskiej, Serbii i Czarnogóry, Słowenii, Białorusi, Węgier, Łotwy, Litwy, Słowacji i Ukrainy. Omówiono demografię i gospodarkę regionów, powierzchnię i zasoby wód, produkcję w akwakulturze, gatunki hodowlane, rozwój akwakultury morskiej, handel, zatrudnienie w sektorze rybackim oraz tendencje i perspektywy rozwoju akwakultury.

*00089* pl

Konferencja „Aquaculture Europe’07". Zakęś, Zdzisław. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 32-34, il.

Podczas konferencji zorganizowanej w dniach 24-27 października 2007 przez Europejskie Towarzystwo Akwakultury (EAS) w Stambule (Turcja) podjęto tematykę interakcji między akwakulturą a bioróżnorodnością środowisk wodnych, nowych technologii produkcji, polityki rybackiej i legislacji, zdrowia i dobrostanu ryb, stresu ryb w akwakulturze. Równolegle odbyły się targi produktów związanych z rybactwem, akwakulturą i rybołówstwem.

BIOLOGIA RYB

*00019* pl

Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Kozłowski, Jacek [red]; Poczyczyński, Paweł [red. ]; Zdanowski, Bogusław [red. ]. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008, 217 s. , il. +bibliogr.

*00024* pl

Ichtiofauna jeziora Hańcza. Kozłowski, Jacek; Chybowski, Łucjan; Poczyczyński, Paweł. W: Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Pod red. Jacka Kozłowskiego, Pawła Poczyczyńskiego, Bogusława

Zdanowskiego. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008 s. 121-124, il. +bibliogr. 10 poz.

Wymieniono rodziny i gatunki ryb występujące w jeziorze Hańcza wraz z kategorią zagrożeń (gatunki zależne od ochrony, gatunki narażone i mniej narażone). Stwierdzono 24 gatunki ryb, 22 gatunki należą do rodzimej ichtiofauny, zaś sum europejski i troć jeziorowa pochodzą z zarybień.

*00025* pl

Ryby drapieżne: obligatoryjne i fakultatywne. Wziątek, Bogdan; Chybowski, Łucjan; Poczyczyński, Paweł; Wiśniewska, Anna. W: Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Pod red. Jacka Kozłowskiego, Pawła Poczyczyńskiego, Bogusława Zdanowskiego. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008 s. 147-165, il. +bibliogr. 58 poz.

Omówiono występowanie, budowę, odżywianie oraz rozród ryb drapieżnych obecnych w jeziorze Hańcza: węgorza, suma europejskiego, szczupaka, troci jeziorowej, miętusa, ciernika, okonia, jazgarza. Oceniono ich znaczenie gospodarcze i udział w połowach.

*00026* pl

Ryby karpiowate. Poczyczyński, Paweł; Kozłowski, Jacek; Wziątek, Bogdan; Stańczak, Katarzyna; Chmieliński, Piotr; Wiśniewska, Anna. W: Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Pod red. Jacka Kozłowskiego, Pawła Poczyczyńskiego, Bogusława Zdanowskiego. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008 s. 167-179, il. +bibliogr. 40 poz.

Omówiono występowanie, wygląd, budowę, odżywianie i rozród ryb karpiowatych z jeziora Hańcza. Do ryb karpiowatych obecnych w jeziorze należą: karaś pospolity, kiełb krótkowąsy, krąp, leszcz, lin, płoć, wzdręga, słonecznica, strzebla potokowa. Oceniono znaczenie gospodarcze tych gatunków i udział w połowach.

*00027* pl

Badania hydroakustyczne ichtiofauny jeziora Hańcza. Doroszczyk, Lech; Długoszewski, Bronisław; Godlewska, Małgorzata. W: Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Pod red. Jacka Kozłowskiego, Pawła Poczyczyńskiego, Bogusława Zdanowskiego. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008 s. 191-201, il. +bibliogr. 30 poz.

Analizowano rozmieszczenie, liczebność oraz zagęszczenie ryb w jeziorze Hańcza we wrześniu 2006 i w czerwcu 2007 roku. Oceniono strukturę wielkościową ryb. Akustyczną miarą wielkości ryby jest jej siła celu TS wyrażona w dB. W epilimnionie występowały ryby (sielawa i stynka) o mniejszej długości ciała niż ryby występujące w hypolimnionie. Wyniki badań hydroakustycznych zostały potwierdzone przez połowy włokiem pelagicznym. W głębszej części jeziora przeprowadzono pomiary temperatury i tlenu.

*00031* pl

Ichtiofauna jeziora lobeliowego: charakterystyka zespołu ryb z jeziora Dołgie Wielkie, Słowiński Park Narodowy. Kapusta, Andrzej; Bogacka, Elżbieta; Sobocki, Marek. - Parki Nar. i Rez. Przyr. 2007 vol. 26 nr 1 s. 63-74, il. bibliogr. summ.

Przedstawiono charakterystykę lobeliowego jeziora Dołgie Wielkie położonego na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Omówiono skład gatunkowy i strukturę dominacji ryb, częstość występowania oraz strukturę troficzną zespołu ryb badanego jeziora. Stwierdzono występowanie 9 gatunków ryb należących do 5 rodzin; najliczniejszymi gatunkami były słonecznica i płoć. Ichtiofauna zbiornika charakteryzuje się niewielkim zróżnicowaniem ekologicznym.

*00049* pl

Słów kilka o agresji u ryb. Strzelecki, Wojciech. - Nasze Akwarium 2008 nr 95 s. 44-48, il.

Opisano różne stopnie agresji u ryb (czyli różne stopnie braku tolerancji wobec przedstawicieli własnego lub innego gatunku na danym terenie) oraz towarzyszące im zachowania. Agresja jest charakterystyczna dla zwierząt prowadzących samotniczy i wysoce terytorialny tryb życia. Wskazano, że atak na zdobycz nie jest objawem agresji, lecz elementem życiowej strategii łowieckiej drapieżników.

*00051* pl

Przykład wzorcowej mimikry u ryb kostnych. Strzelecki, Zbigniew. - Nasze Akwarium 2008 nr 98 s. 48-49, il

Opisano idealne upodobnienie się w toku ewolucji jednorożka (Paraluteres prionurus) pod względem wyglądu (podobny deseń, kolory, kształt ciała i sposób zachowania) do kolcobrzucha (Canthigaster valentini), gatunku który reprezentuje rząd rozdymkokształtne. Widoczne różnice to kolec grzbietowy i szersze płetwy (grzbietowa i odbytowa) oraz położenie plamy przed podstawą płetwy piersiowej u kolcobrzucha.

*00059* pl

Ryba przeżywa stres. Ciach, Szymon. - Węd. Pol. 2008 nr 2 (204) s. 40, il.

W wyniku działania czynników stresogennych w organiźmie ryby zachodzą zmiany, które można podzielić na trzy fazy: alarmową, adaptacyjną i wyczerpanie. Po ich ustąpieniu obserwuje się proces regeneracji. Odnowienie mechanizmów obronnych wymaga dużych ilości tlenu i właśnie niemożność zaspokojenia tej potrzeby (ograniczona wydajność skrzeli) oraz obniżenie poziomu pH krwi, na skutek działania wypłukiwanego z mięśni kwasu mlekowego, są częstym powodem śnięć ryb.

HODOWLA RYB

*00010* pl

Jesiotr bałtycki wraca do Drwęcy. Kolman, Ryszard. W: Rzeka Drwęca i jej dorzecze w Zielonych Płucach Polski. Toruń: Urząd Miasta 2007 s. 5-9, il. +bibliogr. 5 poz.

Omówiono występowanie i przyczyny wyginięcia jesiotrów w wodach Polski. Scharakteryzowano planowane prace restytucyjne tego gatunku. Aktualnie prowadzony jest chów narybku i selektów w oparciu o zapłodnioną ikrę importowaną z Kanady. Jesienią 2007 r. dokonano pierwszego zarybienia wód Drwęcy narybkiem jesiotra ostronosego, poznakowanego znaczkami zewnętrznymi i telemetrycznymi.

*00015* pl

Perspektywy wykorzystania hydroakustyki jako narzędzia oceny liczebności ryb w jeziorach dla potrzeb Ramowej Dyrektywy Wodnej. Długoszewski, Bronisław; Doroszczyk, Lech; Maryńczak, Michał; Godlewska, Małgorzata. W: Ochrona i rekultywacja jezior. Materiały konferencyjne pod red. Ryszarda Wiśniewskiego i Jerzego Piotrowiaka. Toruń: Pol. Zrzesz. Inż. Tech. Sanit. 2007 s. 237-243, il. +bibliogr. 9 poz.

W roku 2006 przeprowadzono badania hydroakustyczne na jeziorze Pluszne w celu oceny liczebności ryb w tym akwenie. Analizowano mapę batymetryczną jeziora oraz transekty akustyczne. Stwierdzono, że stopień pokrycia transektami powierzchni jeziora powinien wynosić ok. 1 lub więcej a układ transektów równoległych o jednakowych odstępach jest korzystniejszy niż transekty piłokształtne. Wykazano, że metody hydroakustyczne są właściwym, szybkim i stosunkowo tanim narzędziem oceny liczebności ryb w jeziorach dla potrzeb Ramowej Dyrektywy Wodnej.

*00079* pl

Produkcja rybacka prowadzona w stawach rybnych i innych urządzeniach służących do chowu lub hodowli w 2006 roku według informacji zawartych w kwestionariuszu RRW-22. Lirski, Andrzej; Myszkowski, Leszek. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 1-7, il. bibliogr.

Przeprowadzono badania na zbiorze podmiotów prowadzących chów i hodowlę ryb w stawach rybnych oraz innych urządzeniach w 2006 r. W kwestionariuszu RRW-22 zawarto informacje dotyczące powierzchni stawów, rodzajów i objętości całkowitej urządzeń do chowu i hodowli, wielkości produkcji ryb, skorupiaków i mięczaków słodkowodnych, produkcji materiału obsadowego. Podano wielkość zatrudnienia oraz formy prawne gospodarowania poszczególnych podmiotów.

*00092* pl

Produkcja rybacka prowadzona w stawach rybnych i innych urządzeniach służących do chowu lub hodowli w roku 2007 na podstawie analizy kwestionariuszy RRW-22. Lirski, Andrzej. - Prz. Ryb. 2008 R. 33 nr 2 s. 32-35

Podano informacje dotyczące kwestionariusza RRW-22: podstawę prawną, kto i dlaczego powinien go wypełniać, skąd wziąć kwestionariusz i gdzie go przesłać. Traktować trzeba wypełnienie kwestionariusza jako obowiązku statystycznego, gdyż uzsykane dane wpływają na ustalanie strategii rozwoju i przyznawanie unijnych środków pomocowych.

*00096* pl

Gospodarka rybacka w śródlądowych wodach płynących w roku 2006. Cz. 2: Zarybienia. Mickiewicz, Maciej; Wołos, Arkadiusz; Draszkiewicz-Mioduszewska, Hanna. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 12-16, il. bibliogr.

Przedstawiono wyniki analizy sprawozdawczych kwestionariuszy RRW-23, które dotyczą zarybień przeprowadzonych przez 329 podmiotów uprawnionych do rybactwa w obwodach rybackich w Polsce w 2006 roku. Podano gatunki ryb, którymi zarybiano, ilość i rodzaj materiału zarybieniowego, wartość zarybień i powierzchnie zarybianych wód.

CHOROBY RYB

*00012* pl

Ochrona zdrowia w gospodarce rybackiej. Monografia. Żelazny, Jan [red. nauk. ]. Puławy: Państw. Inst. Wet 2007, 153 s. , il. +bibliogr.

W monografii poświęconej prof. Bronisławowi Kocyłowskiemu, omówiono choroby ryb i raków: infekcje wirusowe KHV, choroby skóry i skrzeli, infekcje bakteryjne występujące u karpi, dżumę raczą oraz przyczyny śmiertelności raków. Przedstawiono zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa produktów żywnościowych pochodzenia rybnego.

*00070* en

The in vitro influence of norfloxacin nicotinate on the selected immune cell functions in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Wpływ in vitro nikotynianu norfloksacyny na wybrane funkcje komórek odpornościowych pstrąga tęczowego (Oncorhynchus mykiss). Sierosławska, Anna; Kowalski, Cezary J. ; Siwicki, Andrzej K. ; Terech-Majewska, Elżbieta; Rymuszka, Anna. - Centr. Eur. J. Immunol. 2007 vol. 32 nr 2 s. 92-96, il. bibliogr. Formerly: Pol. J. Immunol.

Badano stężenie nikotynianu norfloksacyny (NFLXN, Polfa) w nerce głowowej pstrągów o masie 200 g/szt. , podawanego doustnie (40 mikrog/kg przez 5 dni) i w iniekcji dootrzewnowej (40 i 60 mikrog/kg jednorazowo). Stwierdzono, że NFLXN osiąga najwyższe stężenie po 24 h (19, 9 mg/kg przy podawaniu doustnym oraz 16, 9 i 25, 6 mg/kg w iniekcjach dootrzewnowych). Następnie w badaniach in vitro określano wpływ koncentracji leku na komórki immunokompetentne pobrane z nerki głowowej. Wykazano supresyjny wpływ leku na limfocyty B i T oraz oddziaływanie leku na stymulację fagocytów.

*00071* en

Determination of the modulatory potential of atrazine on selected functions of immune cells isolated from rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Określenie potencjału modulacyjnego atrazyny na wybrane funkcje komórek odpornościowych wyizolowanych od pstrąga tęczowego (Oncorhynchus mykiss). Rymuszka, Anna; Siwicki, Andrzej K. ; Sierosławska, Anna. - Centr. Eur. J. Immunol. 2007 vol. 32 nr 2 s. 97-100, il. bibliogr. Formerly: Pol. J. Immunol.

Ustalano immunosupresyjny zakres działania pestycydu atrazyna podczas badań in vitro, określając zdolności proliferacyjne limfocytów T i B oraz nagłą aktywność oddechową fagocytów wyizolowanych z nerki głowowej pstrąga tęczowego o ciężarze osobniczym 300-350 g. Stwierdzono, że atrazyna w koncentracji 5 i 10 mikrog/ml powoduje obniżenie zdolności proliferacyjnych limfocytów T i B oraz aktywności oddechowej fagocytów, a w dawce 1 mikrog/ml wykazuje działania immunostymulujące.

*00072* en

Staphylococcal leukocidin LukE/LukD modulates respiratory burst activity of phagocytes in common carp (Cyprinus carpio L. ). Leukocydyny gronkowcowe LukE/LukD modulują nagłą aktywność oddechową fagocytów karpia (Cyprinus carpio L. ). Bownik, Adam; Siwicki, Andrzej K. - Centr. Eur. J. Immunol. 2007 vol. 32 nr 2 s. 101-104, il. bibliogr. Formerly: Pol. J. Immunol.

Określano wpływ in vitro gronkowcowych leukocydyn (LukE/LukD łącznie lub LukE osobno) na system immunologiczny karpia o ciężarze 100-150 g. Reakcję mierzono nagłą aktywnością oddechową komórek fagocytarnych wyizolowanych z nerki głowowej. Supresyjne działanie na fagocyty karpia powoduje stężenie leukocydyn w zakresie 1000-25000 ng/ml. Istotne hamowanie aktywności oddechowej fagocytów stwierdzono przy koncentracji 200-25000 ng/ml dla LukE/LukD oraz przy koncentracji 1000-25000 ng/ml dla LukE.

RYBY KARPIOWATE

CHÓW I HODOWLA KARPIA

*00013* pl

Znaczenie jakości w chowie i hodowli ryb słodkowodnych z uwględnieniem ich dobrostanu. Lirski, Andrzej; Białowąs, Henryk. W: Ochrona zdrowia w gospodarce rybackiej. Monografia. Puławy: Państw. Inst. Wet 2007 s. 93-104, il. +bibliogr.

Przedstawiono czynniki wpływające na jakość surowca rybnego na przykładzie karpia. Uwzględniono czynniki środowiskowe (jakość wody, skład pokarmu, gęstość obsady), fizjologiczne (wiek, płeć, stopień dojrzałości płciowej), genetyczne (przynależność do linii hodowlanej), manipulacje w trakcie produkcji i sprzedaży (odłowy, sortowanie, ważenie, transport), warunki i metody uśmiercania oraz warunki i okres przechowywania surowca. Podano definicję dobrostanu oraz opisano manipulacje, które naruszają zasady dobrostanu.

*00018* pl

Prognoza produkcji karpi i jej zagospodarowanie. Lirski, Andrzej. W: Szkolenie organizowane przez Związek Producentów Ryb. Sieraków Wielkopolski, 11-13 września 2007 r. Poznań: Związek Producentów Ryb 2007 s. 143-148, il.

Przedstawiono niekorzystne tendencje występujące w hodowli karpia. Analizowano czynniki decydujące o końcowych efektach produkcyjnych jego hodowli. Do czynników tych zalicza się: stan zdrowotny ryb, termikę wody, zasobność stawów w wodę, cenę zboża podawanego jako pasza. Przeprowadza się prognozę odłowów jesiennych i na jej podstawie oblicza się poziom oczekiwanej ceny hurtowej karpia.

*00095* pl

Produkcja karpia i ryb dodatkowych w stawach ziemnych w 2007 roku na podstawie badań ankietowych. Lirski, Andrzej; Myszkowski, Leszek. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 8-12, il. bibliogr.

Podano charakterystykę ankietowanych gospodarstw oraz warunki hydrologiczno-meteorologiczne. Omówiono produkcję narybku, kroczka i karpia handlowego, zużycie pasz oraz sprzedaż innych gatunków ryb konsumpcyjnych. W 2007 roku odnotowano spadek produkcji karpia spowodowany śnięciami i rosnącymi kosztami produkcji.

*00099* pl

Zasady transportu i przetrzymywania karpia handlowego z uwzględnieniem dobrostanu. Kamiński, Rafał; Sikorska, Justyna; Wolnicki, Jacek; Kwiatkowski, Sławomir; Zbrojkiewicz, Jadwiga; Lirski, Andrzej. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 23-29, il. bibliogr.

Przedstawiono zabiegi oraz urządzenia do transportu i przetrzymywania żywych ryb przeznaczonych na sprzedaż. Omówiono znaczenie jakości wody (temperatura, tlen, amoniak, odczyn) oraz podano zalecenia dla praktyków uwzględniające utrzymanie dobrostanu ryb.

INNE KARPIOWATE

*00060* pl

Brzana. - Węd. Pol. 2008 nr 2 (204) s. 53, il.

Opisano biologię brzany (Barbus barbus) - ryby z rodziny karpiowatych, która w Europie najliczniej zasiedla środkowe, szybko płynące odcinki rzek. Tarło odbywa najczęściej w miejscach o dnie żwirowym i szybkim nurcie w okresie od maja do lipca. Największy przyrost długości i ciężaru następuje w pierwszym roku życia, ale osobniki 7-letnie ważą zwykle około pół kilograma.

*00062* pl

W dobrym schronieniu. - Węd. Pol. 2008 nr 4 (206) s. 37, il.

Lin jest gatunkiem występującym niemal we wszystkich wodach Europy. Jego naturalnym siedliskiem są wolno płynące rzeki, starorzecza oraz żyzne, zarastające roślinnością jeziora. Opisano jego cechy biologiczne; jest rybą ciepłolubną. Największą aktywność wykazuje, gdy temperatura wody przekracza 20 st. C. Tarło odbywa w wodzie o temperaturze powyżej 18 st. C. Rośnie szybko, osiągając ciężar nawet ponad 5 kg i długość do 60 cm.

*00064* en

Inducing gynogenetic development of ide (Leuciscus idus L. ) using semen of other fish species. Wywołanie rozwoju gynogenetycznego jazia (Leuciscus idus L. ) z zastosowaniem nasienia innego gatunku. Kucharczyk, Dariusz; Szczerbowski, Andrzej; Łuczyński, Marek J. ; Kujawa, Roman; Mamcarz, Andrzej; Targońska, Katarzyna. - Pol. J. Nat. Sci. 2007 vol. 22 nr 4 s. 714-721, il. bibliogr. streszcz.

Dokonano indukcji rozwoju gynogenetycznego jazia z zastosowaniem nasienia jelca. Oocyty jazia zostały zaplemnione inaktywowanym poprzez naświetlanie promieniami UV nasieniem jelca, a następnie poddane termicznemu szokowi środowiskowemu w celu zatrzymania wewnątrz nich drugiego ciałka kierunkowego. Stwierdzono, że najwyższy odsetek potomstwa gynegenetycznego jazia uzyskano, gdy oocyt w 14. minucie od zaplemnienia poddano szokowi środowiskowemu trwającemu 3 minuty.

*00065* pl

Nowe stanowisko piskorza Misgurnus fossilis Linne, 1758 w Kotlinie Sandomierskiej. Wojton, Andrzej; Kukuła, Krzysztof. - Chrońmy Przyr. Ojcz. 2008 R. 64 z. 1 s. 103-109, il. bibliogr. summ.

Przedstawiono występowanie piskorza w wodach Polski. W Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt gatunek ten posiada status gatunku niższego ryzyka, ale bliskiego zagrożenia (NT). W latach 2005 i 2007 w środkowym odcinku rzeki Bratkówka (dopływie rzeki Czarnej w dorzeczu Wisłoka) znaleziono dwa nowe stanowiska piskorza; scharakteryzowano ich morfometrię. Stwierdzono, że warunkiem koniecznym do przetrwania piskorza na opisanym stanowisku, jest zaprzestanie „oczyszczania“ rzeki z roślin wodnych.

*00069* pl

Występowanie i ochrona strzebli błotnej w województwie mazowieckim. Wolnicki, Jacek. - Przyr. Pol. 2007 nr 10 s. 29-30, il.

Strzebla błotna - gatunek ryb z rodziny karpiowatych od 1983 r. podlega ścisłej ochronie. Stwierdzono 90 stanowisk strzebli błotnej w Polsce, najwięcej w województwie pomorskim (39) i lubelskim (36). Siedliskami tego gatunku są małe, płytkie, bezodpływowe zbiorniki wodne. W ramach programu ochrony gatunkowej realizowanego na Nizinie Mazowieckiej, rozpoczęto systematyczne zarybianie dwóch zbiorników. Na 8 stanowiskach jest prowadzony stały monitoring.

RYBY ŁOSOSIOWATE

BIOLOGIA PSTRĄGA

*00084* pl

Pstrąg tęczowy inaczej. Goryczko, Krzysztof. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 20-21+38, il.

Omówiono i zilustrowano fotograficznie powulkaniczne jezioro Taupo w Nowej Zelandii i występującą w nim populację pstrągów tęczowych.

*00098* pl

Inwentaryzacja gniazd tarłowych pstrąga potokowego w dorzeczu Białej Przemszy (2007). Drążewski, Łukasz. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 18-23, il. bibliogr.

Opisano lokalizację, powierzchnię oraz wielkość gniazd tarłowych pstrąga potokowego na tarliskach w dorzeczu Białej Przemszy płynącej przez Wyżynę Krakowsko-Częstochowską: Biała Przemsza, Sztoła, Kanał Szczakowski, Tarnówka i Centuria. Podano wielkość i liczbę złożonej ikry oraz szacowaną ilość wylęgu.

CHÓW I HODOWLA PSTRĄGA

*00001* en

Broken eggs decrease pH of rainbow trout (Oncorhynchys mykiss) ovarian fluid. Uszkodzona ikra obniża pH płynu jajnikowego pstrąga tęczowego (Oncorhynchys mykiss). Dietrich, Grzegorz J. ; Wojtczak, Mariola; Słowińska, Mariola; Dobosz, Stefan; Kuźmiński, Henryk; Ciereszko, Andrzej. - Aquaculture 2007 vol. 273 nr 4 s. 748-751, il. bibliogr.

Badania przeprowadzone na 4-letnich ikrzycach pstrąga tęczowego wykazały, że dodatek uszkodzonych (popękanych) ziaren ikry do płynu jajnikowego, powoduje obniżenie jego odczynu pH oraz zdolności do aktywacji nasienia (ruchu plemników). Zależność między mętnością wody, spowodowaną obecnością popękanej ikry, a pH płynu jajnikowego - miała charakter negatywny.

INNE ŁOSOSIOWATE

*00005* en

Baltic Sea trout workshop. Polish country report. Warsztaty poświęcone troci bałtyckiej. Polski raport krajowy. Dębowski, Piotr; Bartel, Ryszard; Pelczarski, Wojciech. - Kala-Ja Riistaraportteja 2007 nr 410 s. 49-57, il.

W raporcie omówiono najważniejsze aspekty polskiej gospodarki rybackiej dotyczące troci wędrownej. Przedstawiono odłowy w latach 1972-2005, stan populacji, zabiegi zarybieniowe, główne zagrożenia, aktualny potencjał floty połowowej, główne łowiska w strefie przybrzeżnej Bałtyku oraz regulacje prawne dotyczące połowów. Rozwój naturalnych populacji troci wymaga kompleksowych działań polegających na udrożnieniu rzek, rewitalizacji naturalnych tarlisk. Potrzebna jest wymiana informacji i współpraca międzynarodowa dotycząca gospodarowania populacjami troci w Bałtyku.

*00011* pl

Ochrona i restytucja ryb łososiowatych w wodach dorzecza Drwęcy. Bartel, Ryszard. W: Rzeka Drwęca i jej dorzecze w Zielonych Płucach Polski. Toruń: Urząd Miasta 2007 s. 10-13, il. +bibliogr. 6 poz.

W rzece Drwęcy bytują dwa gatunki ryb łososiowatych: łosoś i troć. Analizowano przyczyny zmniejszenia się liczby troci w rzece. Omówiono wzrost i wędrówki łososia, którego restytucję w Drwęcy rozpoczęto w 1995 r. Przedstawiono warunki jakie powinne być zrealizowane by umożliwić naturalne tarło łososi i troci w Drwęcy.

RYBY SZCZUPAKOWATE

*00004* en

Fatty acid composition of wild and cultured northern pike (Esox lucius). Struktura kwasów tłuszczowych dzikiego i hodowlanego szczupaka (Esox lucius). Jankowska, B. ; Zakęś, Z. ; Żmijewski, T. ; Szczepkowski, M. . - J. Appl. Ichthyol. 2007 vol. 24 nr 2 s. 196-201, il. bibliogr.

Badanie struktury lipidów zawartych w mięsie hodowlanego i dzikiego szczupaka wykazało znaczne różnice jakościowe i ilościowe. Filet szczupaka hodowlanego zawierał znacznie więcej tłuszczu ogólnego (2, 4 wobec 0, 19 proc. ) z przewagą kwasów jednonienasyconych (30, 9 wobec 15, 9 proc. ) i znacznie mniejszą ilością kwasów wielonienasyconych (42, 4 wobec 58, 3 proc. ), szczególnie z grupy n-6 (6, 5 wobec 15, 8 proc. ). Na podstawie korelacji między zawartością kwasów w paszy i filecie szczupaka hodowlanego stwierdzono, że posiada on zdolność przekształcania kwasów tłuszczowych z grupy n-3.

RYBY OKONIOWATE

*00002* en

Slaughter yield, proximate composition, and flesh colour of cultivated and wild perch (Perca fluviatilis L. ). Wydajność rzeźna, skład ciała i kolor mięsa hodowlanego i dzikiego okonia (Perca fluviatilis L. ). Jankowska, B. ; Zakęś, Z. ; Żmijewski, T. ; Szczepkowski, M. ; Kowalska, A. . - Czech. J. Anim. Sci. 2007 vol. 52 nr 8 s. 260-267, il. bibliogr.

Porównawcze pomiary biometryczne okonia żywionego intensywnie paszą oraz dzikiego, odłowionego z jeziora, nie wykazały istotnych różnic długości całkowitej i ogonowej oraz współczynnika kondycji. Okonie hodowlane charakteryzowały się istotnie większym wygrzbieceniem ciała oraz mniejszą wydajnością rzeźną (64, 2 wobec 60, 8 proc.) wynikającą z większej masy trzewi (mocno otłuszczonych) oraz większej wątroby. Filet z okoni hodowlanych zawierał istotnie więcej tłuszczu (20, 1 wobec 17, 6 proc.) i białka (1, 3 wobec 0, 3 proc. ) oraz żółtego pigmentu niż filet z okoni dzikich.

*00028* en

Artificial reproduction of pikeperch. Sztuczny rozród sandacza. Bienkiewicz, Mirosław; Gomułka, Piotr; Kestemont, Patrick; Krejszeff, Sławomir; Kucharczyk, Dariusz; Kujawa, Roman; Kwiatkowski, Maciej; Luczynski, Marek J. ; Mamcarz, Andrzej; Szczerbowski, Andrzej; Szkudlarek, Maciej; Targońska, Katarzyna. Kucharczyk, Dariusz [red. ]; Kestemont, Patrick [red. ]; Mamcarz, Andrzej [red. ]. Olsztyn: Wydaw. Mercurius 2007, 80 s. , il. +bibliogr.

Omówiono najbardziej istotne aspekty rozrodu sandacza w warunkach kontrolowanych. Przedstawiono: aktualny stan wiedzy na temat naturalnego i sztucznego rozrodu sandacza; metody postępowania z tarlakami przed i w trakcie rozrodu; określanie stopnia dojrzałości ikry; zasady i środki stosowane w celu stymulacji hormonalnej; metody pozyskiwania gamet i ich krótkotrwałego przetrzymywania; zasady inkubacji ikry oraz pozyskiwania wylęgu i określania jego jakości; weterynaryjne aspekty rozrodu - profilaktyka chorób i dezynfekcja, wykorzystanie anestetyków w celu ograniczenia stresu, proste metody lecznicze.

*00066* pl

Ekspansja gatunków. Trawianka. Wolnicki, Jacek; Sikorska, Justyna. - Przyr. Pol. 2007 nr 3 s. 30-31, il.

Przedstawiono występowanie i biologię trawianki - ryby z rzędu okoniokształtnych, pochodzącej z Dalekiego Wschodu. Gatunek ten preferuje miejsca zaciszne, dobrze wygrzane, silnie zamulone i porośnięte roślinnością wodną. Trawianka jest gatunkiem bardzo żarłocznym i wszystkożernym, a w jej diecie dominuje pokarm zwierzęcy. Może stanowić zagrożenie dla rodzimych gatunków ryb i płazów występujących w Polsce.

*00088* pl

Warsztaty naukowe „Percid Fish Culture: from research to production“. Zakęś, Zdzisław. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 30-32, il.

Przedstawiono organizatorów, uczestników oraz tematykę podejmowaną podczas warsztatów poświęconych okoniowi europejskiemu i sandaczowi. Spotkanie odbyło się w dniach 23-25 stycznia 2008 w Namur (Belgia). Wygłoszono prelekcje dotyczące analizy europejskiego rynku okonia i sandacza, spraw wylęgarniczo-podchowalniczych, intensywnego podchowu stadiów juwenalnych, podchowu w zamkniętych obiegach wody oraz ekonomiki produkcji.

RYBY SIEJOWATE

*00006* en

Characterization of whitefish (Coregonus lavaretus) sperm motility: effects of pH, cations and ovarian fluid. Charakterystyka ruchliwości nasienia siei (Coregonus lavaretus): wpływ pH, kationów i płynu jajnikowego. Dietrich, Grzegorz J. ; Wojtczak, Mariola; Dobosz, Stefan; Kuźmiński, Henryk; Kowalski, Radosław; Kotłowska, Mariola; Ciereszko, Andrzej. - Advanc. Limnol. 2007 vol. 60 s. 159-170, il. bibliogr.

Badano mleczaki siei w wieku 5+ (o ciężarze 1 kg) wyhodowane w zakładzie doświadczalnym Instytutu Rybactwa Śródlądowego w Rutkach. Opisano parametry ruchu plemników (VCL, VSL, BCF, ALH) przy użyciu systemu CASA. Analizowano wpływ pH w zakresie 5, 5-10, 5 oraz wpływ koncnetracji kationów Ca, K, Na i stężenia płynu jajnikowego. Wzrost koncentracji kationów powodował obniżenie ruchliwości plemników. Wzrost stężenia płynu jajnikowego powodował zwiększenie czasu ruchliwości plemników i prędkości krzywoliniowej (VCL) i ALH oraz zmniejszenie prędkości liniowej (VSL) i częstotliwości drgań witki (BCF). Za optymalny odczyn uznano pH=9, 0.

*00007* en

Milt characteristics in European whitefish (Coregonus lavaretus) in relation to season and hormonal stimulation with a gonadotropin-releasing hormone analogue, azagly-nafarelin. Charakterystyka nasienia siei (Coregonus lavaretus) w zależności od sezonu i stymulacji hormonalnej analogiem hormonu uwalniającego gonadotropinę, azagly-nafarelin. Wojtczak, Mariola; Kuźmiński, Henryk; Dobosz, Stefan; Mikołajczyk, Tomasz; Dietrich, Grzegorz J. ; Kowalski, Radosław; Kotłowska, Mariola; Enright, William J. ; Ciereszko, Andrzej. - Advanc. Limnol. 2007 vol. 60 s. 171-185, il. bibliogr.

Stymulacja samców siei analogiem GnRH Gonazon (25 i/lub 32 mikrog/kg) powoduje istotne zwiększenie objętości nasienia oraz parametrów ruchu plemników (VSL, LIN) obliczonych przy użyciu systemu CASA. Nie stwierdzono istotnego wpływu badanego hormonu na koncentrację nasienia. Parametry biochemiczne nasienia (ciśnienie osmotyczne, koncentracja białek i aktywność antyproteaz plazmy) pozyskanego od mleczaków siei stymulowanych hormonalnie były zbliżone do parametrów grupy nie poddanej stymulacji.

*00008* en

The effects of Gonazon(TM), a commercially available GnRH analogue, on induction of ovulation and egg quality in cultured European whitefish (Coregonus lavaretus L. ). Wpływ Gonazonu(TM), komercyjnie dostępnego analogu GnRH, na indukcję owulacji i jakość ikry siei hodowlanej (Coregonus lavaretus L. ). Mikołajczyk, Tomasz; Kuźmiński, H. ; Dobosz, S. ; Goryczko, K. ; Enright, W. J. - Advanc. Limnol. 2007 vol. 60 s. 187-194, il. bibliogr.

Zastosowanie analogu GnRH pozwoliło na skuteczną stymulację oraz lepszą synchronizację i skrócenie czasu owulacji u ikrzyc siei. Dawka hormonu miała wpływ na wyniki rozrodu. Po 16 dniach od iniekcji dootrzewnowej otrzymano ikrę od 64 proc. ikrzyc przy dawce 16 mikrog/kg i 88 proc. przy dawce 32 mikrog/kg. W grupie ikrzyc, które otrzymały większą dawkę hormonu, zanotowano niższą śmiertelność, ale przeżywalność ikry na etapie zaoczkowania była niższa (66, 5 wobec 82 proc. ). Zastosowanie badanego hormonu może przyczynić się do uproszczenia i lepszej organizacji przebiegu rozrodu i pozyskiwania ikry w warunkach kontrolowanych.

*00097* pl

Wychów stad tarłowych siei w warunkach kontrolowanych. Szczepkowski, Mirosław; Krzywosz, Tadeusz; Stabiński, Robert. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 16-18, il. bibliogr.

Opisano etapy wychowu siei od inkubacji ikry pochodzącej od dzikich tarlaków dwóch populacji siei z jezior Gaładuś (Pojezierze Suwalskie) i Wisztynieckiego (Pojezierze Mazurskie). Chów przeprowadzono w obiegach zamkniętych oraz basenach betonowych w Doświadczalnym Ośrodku Zarybieniowym IRS Dgał w Pieczarkach oraz Ośrodku Zarybieniowym PZW w Gawrych Rudzie. W sezonie 2006-2007 osiągnięto satysfakcjonujące wyniki rozrodu.

RYBY SUMOWATE

*00003* en

Slaughter value and flesh characteristics of European catfish (Silurus glanis) fed natural and formulated feed under different rearing conditions. Wartość rzeźna i charakterystyka mięsa suma europejskiego (Silurus glanis) żywionego pokarmem naturalnym i paszą w różnych warunkach podchowu. Jankowska, Barbara; Zakęś, Zdzisław; Żmijewski, Tomasz; Ulikowski, Dariusz; Kowalska, Agata. - Eur. Food Res. Technol. 2007 nr 224 s. 453-459, il. bibliogr.

Biometryczne pomiary porównawcze suma europejskiego, podchowywanego w stawach ziemnych na pokarmie naturalnym i w obiegach recyrkulacyjnych na paszy sztucznej, nie wykazały istotnych różnic wartości wskaźników liniowych (długości ciała, długości i szerokości głowy) oraz masy ciała i kondycji. W obydwu grupach ryb stwierdzono podobną wydajność rzeźną (ok. 61 proc. ) oraz zawartość suchej masy (21 lub 22 proc. ), białka (18 proc. ), wody (27-28 proc. ) i podobny odczyn pH w mięsie (6). Ryby pochodzące ze stawów miały istotnie mniej tłuszczu ogólnego w mięsie.

*00017* pl

Możliwości chowu suma afrykańskiego w Polsce. Lirski, Andrzej. W: Szkolenie organizowane przez Związek Producentów Ryb. Sieraków Wielkopolski, 11-13 września 2007 r. Poznań: Związek Producentów Ryb 2007 s. 135-142, il.

Przedstawiono charakterystykę suma afrykańskiego, który jest odpowiednim gatunkiem do chowu w warunkach kontrolowanych. Omówiono chów tego gatunku w holenderskich farmach sumowych w systemie recyrkulacyjnym. Scharakteryzowano strukturę kosztów produkcji suma.

*00067* pl

Ekspansja gatunków. Sumik karłowaty. Wolnicki, Jacek; Sikorska, Justyna. - Przyr. Pol. 2007 nr 4 s. 30-31, il.

Przedstawiono biologię i rozród w warunkach naturalnych sumika karłowatego, inwazyjnego gatunku ryb. W ciągu kilku dziesięcioleci XX wieku sumik opanował znaczną część wód śródlądowych w Polsce. W małych zbiornikach wodnych spowodował drastyczny spadek rodzimych gatunków ryb m. in. karasia pospolitego i strzebli błotnej. W niektórych jeziorach na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim sumik osiągnął pozycję dominującą w ichtiofaunie.

INNE RYBY SŁODKOWODNE

*00056* pl

Miętus. - Węd. Pol. 2008 nr 1 (203) s. 66-67, il.

Opisano biologię miętusa (Lota lota), gatunku z rodziny dorszowatych, który żyje w chłodnych wodach słodkich (rzeki i zasilane podwodnymi źródliskami jeziora). Tarło odbywa w miesiącach zimowych. Gatunek ten przerywa żerowanie, gdy temperatura wody przekracza 15 st. C. Głównym pokarmem miętusów są bezkręgowce.

*00068* pl

Ekspansja gatunków. Muławka wschodnioamerykańska. Wolnicki, Jacek; Sikorska, Justyna. - Przyr. Pol. 2007 nr 6 s. 15, il.

Przedstawiono biologię i rozród obcego dla naszej ichtiofauny gatunku ryb - przywleczonego z atlantyckiego wybrzeża Ameryki. Muławka wschodnioamerykańska doskonale przystosowała się do życia w skrajnie trudnych warunkach środowiskowych - dobrze znosi niskie stężenie tlenu i silne zakwaszenie wody. W naszych wodach nie ma znaczenia gospodarczego, a jej rzeczywista i potencjalna inwazyjność jest raczej mała.

POŁOWY RYB, SPRZĘT POŁOWOWY

*00083* pl

Rybactwo śródlądowe w Estonii. Tuus, Herki; Dębowski, Piotr. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 19+22-23, il.

Przedstawiono strukturę i wielkość profesjonalnych połowów ryb i minogów w wodach śródlądowych Estonii w latach 2000-2005. Omówiono aspekty prawne gospodarki, własność wód oraz rybactwo rekreacyjne (połowy ryb i raków).

*00091* pl

Budowa tradycyjnych drewnianych kasarków rybackich. Bochiński, Marian. - Prz. Ryb. 2008 R. 33 nr 2 s. 26-31, il.

Podano definicję kasarka oraz omówiono kolejne czynności przy jego montażu: wykonanie szkieletu, obliczenie i wykonanie kroju płótna sieciowego, szycie worka, osadzanie worka na obręczy.

*00103* pl

Badania hydroakustyczno-połowowe na jeziorze Aiguebelette (Francja). Doroszczyk, Lech; Długoszewski, Bronisław. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 37-38+40, il.

Opisano wspólne badania zespołu polskich badaczy z Instytutu Rybactwa Śródlądowgo w Olsztynie oraz francuskich ze Stacji Hydrobiologii Jezior INRA w Thonon-les-Bains. Porównano budowę i wyniki połowów włokiem pelagicznym własnej konstrukcji.

WĘDKARSTWO

*00055* pl

Jezioro Mokre. Dębicki, Wiesław. - Węd. Pol. 2008 nr 1 (203) s. 14-15, il.

Przedstawiono Gospodarstwo Rybackie w Mrągowie, które dzierżawi 58 jezior o łącznej powierzchni siedmiu tysięcy hektarów na Pojezierzu Mazurskim, w tym największe jezioro Mokre (o powierzchni 800 ha). Preferuje się tam sprzedaż licencji wędkarskich, gdyż jest to bardziej opłacalne niż sieciowe połowy ryb (utrzymywane są trzy brygady rybackie). Mokre od 1993 r. jest zarybiane narybkiem węgorza, wzrasta w nim liczebność siei, odradza się populacja sielawy.

*00057* pl

Zbiornik zaporowy Jeziorsko. Borkowski, Dariusz. - Węd. Pol. 2008 nr 2 (204) s. 10-11, il.

Opisano największy, wybudowany w 1986 r. , zbiornik retencyjny w województwie łódzkim o powierzchni 42 km kw. i średniej głębokości 4, 5 m. Do 2003 r. obserwowano w nim masowe śnięcia ryb z niewyjaśnionej przyczyny. Łowiono w nim dużo szczupaków, karpi, amurów, leszczy i płoci. Obecnie ilość ryb nie jest zbyt duża, chociaż zbiornik ten jest dla wędkarzy dobrym łowiskiem ryb spokojnego żeru.

*00058* pl

Wędkarstwo według Fritza Skowronnka. - Węd. Pol. 2008 nr 2 (204) s. 28+74-77, il.

Zamieszczono fragmenty, opublikowanej w 1904 roku książki, zatytułowanej: „Wędkarstwo. Podręcznik rybactwa, hodowli ryb i wędkarstwa“ autorstwa Fritza Skowronnka (1858-1939) w tłumaczeniu Henryka Mralla. Omówiono w tych fragmentach początki ruchu wędkarskiego w Niemczech, w tym powstanie organizacji wędkarskiej i jej czasopisma oraz zalecany strój i wyposażenie wędkarza.

EKONOMIKA I ORGANIZACJA RYBACTWA

*00077* pl

Przyczynek do dyskusji nt. poprawy dystrybucji karpia konsumpcyjnego. Skrzydło, Andrzej. - Prz. Ryb. 2008 R. 33 nr 1 s. 53-57, il.

Przedstawiono propozycje prowadzenia badań marketingowych zmierzających do wzrostu spożycia ryb (w tym karpia) oraz innych metod promocji i sprzedaży karpia. Omówiono problemy producentów karpia dotyczące poprawy przeżywalności obsad, racjonalizacji kosztów produkcji oraz cen ryb.

*00079* pl

Przeprowadzono badania na zbiorze podmiotów prowadzących chów i hodowlę ryb w stawach rybnych oraz innych urządzeniach w 2006 r. W kwestionariuszu RRW-22 zawarto informacje dotyczące powierzchni stawów, rodzajów i objętości całkowitej urządzeń do chowu i hodowli, wielkości produkcji ryb, skorupiaków i mięczaków słodkowdnych, produkcji materiału obsadowego. Podano wielkość zatrudnienia oraz formy prawne gospodarowania poszczególnych podmiotów.

*00080* pl

Gospodarka rybacka w śródlądowych wodach płynących w roku 2006. Cz. 1: Uprawnieni do rybactwa, obwody rybackie, połowy gospodarcze i zatrudnienie. Wołos, Arkadiusz; Mickiewicz, Maciej;

Draszkiewicz-Mioduszewska, Hanna. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 7-11, il.

Badania prowadzono na zbiorze podmiotów prowadzących gospodarkę rybacką na wodach powierzchniowych, na których ustanowiono obwody rybackie. Kwestionariusz RRW-23 zawierał dane dotyczące form prawnych uprawnionych do rybactwa, informacje o obwodach rybackich oraz ich wykorzystaniu do celów rybackich, wielkość połowów ryb i raków narzędziami i urządzeniami rybackimi, zarybienia i zatrudnienie.

*00093* pl

Opinie hodowców na temat przyczyn narastających perturbacji ze sprzedażą karpia konsumpcyjnego. Lirski, Andrzej. - Prz. Ryb. 2008 R. 33 nr 2 s. 58-61

Na podstawie elektronicznej ankiety wypełnionej przez 45 gospodarstw stawowych, omówiono przyczyny problemów ze zbytem karpia. Wpływ wywiera między innymi: polityka handlowa hipermarketów, nadmierny import karpia, malejący popyt, konkurencja innych gatunków, wysoka cena, a także brak współpracy między producentami.

URZĄDZENIA DO CHOWU I HODOWLI RYB

*00033* pl

System do kierowania zachowaniem się ryb firmy Elektrotim. Zioła, Sabina; Wiśniewolski, Wiesław; Mokwa, Marian. - Elektrosystemy 2007 nr 12 (95) s. 130-132, il.

Omówiono zasady działania urządzenia do kierowania zachowaniem się ryb oraz nowe rozwiązania firmy Elektrim polegające na wytwarzaniu pola elektrycznego o niskim napięciu, które oddziałuje na układ nerwowo-mięśniowy ryb. W obszarze tego pola ryby dorosłe i narybek odczuwają nieprzyjemne bądź bolesne bodźce, które wymuszają zmianę kierunku ruchu. Urządzenie może być zastosowane do ochrony ryb wędrownych, w tym również węgorza. Uniemożliwia rybom wpływanie do kanałów turbin oraz ujęć poboru wody.

*00081* pl

Zastosowanie biotelemetrii w badaniach migracji juwenilnych osobników jesiotra ostronosego, Acipenser oxyrhynchus Mitchill. w Drwęcy i Drawie. Kapusta, Andrzej; Duda, Arkadiusz; Fredrich, Frank; Gancarczyk, Jarosław; Raczkowski, Marek; Kolman, Ryszard. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 11-14, il. bibliogr.

Do ciała młodocianych jesiotrów, pochodzących z ośrodków zarybieniowych, wszczepiono nadajniki radiowe z zewnętrzną anteną oraz umieszczono znaczki typu Carlin, a następnie wpuszczono do Drwęcy i Drawy. Przy pomocy rejestratorów określano średnią prędkość przemieszczania się ryb oraz dzienny dystans pokonywany przez poszczególne osobniki. Badania telemetryczne umożliwiają oszacowanie śmiertelności ryb.

*00082* pl

Wstępne wyniki badań skuteczności bariery elektrycznej „ESOR“ do kierowania zachowaniem ryb na wlotach do ujęć wody i przepławek. Cz. 1: Doświadczenia laboratoryjne. Zioła, Sabina; Mokwa, Marian; Wiśniewolski, Wiesław. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 14-19, il. bibliogr.

Badano efektywność ochrony ichtiofauny poprzez wykorzystanie urządzenia ESOR (Elektroniczny System Odstraszania Ryb) przy uwzględnieniu zmiennych parametrów pola elektrycznego, różnej szybkości przepływu wody oraz zróżnicowanego pod względem gatunkowym i wielkościowym zespołu ryb. Wysoką efektywność ochrony (93-98 proc. ) uzyskano przy szybkości przepływu wody w zakresie od 0, 00 do 0, 20 m/s.

ZANIECZYSZCZENIE I OCHRONA WÓD

*00048* en

Using biological methods to determine pollution sources of the Vilnia River. Wykorzystanie metod biologicznych do określenia źródeł zanieczyszczenia rzeki Wilenki. Kazlauskiene, N. ; Marciulioniene, D. ; Virbickas, T. - Pol. J. Env. Stud. 2008 vol. 17 nr 1 s. 163-167, il. bibliogr.

Badano źródła zanieczyszczeń oraz poziom toksyczności ścieków spływających do rzeki Wilenki (Litwa). Zastosowano metody biologiczne polegające na wykorzystaniu organizmów wskaźnikowych. Jako wskaźnika roślinnego użyto pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L. ), u której badano wpływ ścieków na siłę kiełkowania nasion i przyrost wiązki korzeniowej. Natomiast jako wskaźnika zwierzęcego użyto larw i embrionów pstrąga tęczowego (Oncorhynchus mykiss L. ). U pstrągów określano śmiertelność i wybrane wskaźniki fizjologiczne podczas ontogenezy.

*00100* pl

Zastosowanie wyników ankietowych badań preferencji rekreacyjnych osób wypoczywających nad wodami śródlądowymi w planowaniu zagospodarowania wód. Różański, Sławomir. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 29-33, il. bibliogr.

Ankiety dla turystów i mieszkańców pojezierzy zawierały dane osobowe, dane dotyczące wody, wypoczynku nad wodą, charakterystykę pobytu i miejsca zakwaterowania. Wyniki badań mają zastosowanie w wielu dziedzinach nauki i gospodarki: rybactwo, rekreacja, gospodarka przestrzenna, ochrona środowiska, ekonomia, rolnictwo.

OCHRONA GATUNKOWA

*00029* en

Disappearance of Eupallasella percnurus (Pallas, 1814) sites in the Poleski National Park. Zanikanie stanowisk strzebli błotnej Eupallasella percnurus (Pallas, 1814) w Poleskim Parku Narodowym. Kolejko, Marcin; Wolnicki, Jacek; Sikorska, Justyna; Różycki, Andrzej. - Teka Kom. Ochr. Kszt. Środ. Przyr. 2007 vol. 4 s. 87-92, il. bibliogr. streszcz.

W 2007 r. przeprowadzono kompleksowe badania nad występowaniem strzebli błotnej w 20 zbiornikach potorfocowych oraz w strefie przybrzeżnej jeziora Moszne na terenie Poleskiego Parku Narodowego. Badany gatunek występował tylko w przybrzeżnej strefie jeziora. W celu zachowania strzebli błotnej na tym terenie wskazano na konieczność pogłębienia torfianek i wykopania kilku nowych oraz zarybienie ich osobnikami strzebli z silnych populacji lokalnych.

*00030* en

Newest discoveries of lake minnow Eupallasella percnurus (Pallas, 1814) stations in Poland . Najnowsze odkrycia stanowisk strzebli błotnej Eupallasella percnurus (Pallas, 1814) w Polsce. Wolnicki, Jacek; Sikorska, Justyna; Kolejko, Marcin; Kamiński, Rafał; Radtke, Grzegorz. - Teka Kom. Ochr. Kszt. Środ. Przyr. 2007 vol. 4 s. 314-321, il. bibliogr. streszcz.

W 2007 r. kontynuowano rozpoczęte w 2002 r. poszukiwania krajowych stanowisk strzebli błotnej w 84 małych zbiornikach wodnych zlokalizowanych w województwach: kujawsko-pomorskim, lubelskim, mazowieckim i pomorskim. Stwierdzono występowanie 18 nowych stanowisk, dotychczas nie notowanych w nauce, z czego 14 w województwie lubelskim, 2 w pomorskim i po jednym w pozostałych województwach. Aktualnie w Polsce istnieje 88 stanowisk występowania strzebli błotnej. Zbiorniki zamieszkałe przez strzeblę błotną są zagrożone całkowitym wyschnięciem z powodu ich małej głębokości.

*00069* pl

Występowanie i ochrona strzebli błotnej w województwie mazowieckim. Wolnicki, Jacek. - Przyr. Pol. 2007 nr 10 s. 29-30, il.

*00076* pl

O jesiotrach. Wiercieński, Henryk. - Prz. Ryb. 2008 R. 33 nr 1 s. 45-47, il. (Za Przeglądem Rybackim z 1922 r. )

Opisano obserwacje na temat występowania i wędrówek jesiotra w wodach byłej Kongresówki i Galicji na przełomie XIX i XX wieku. Już w latach 20-tych XX w. zdawano sobie sprawę z konieczności działań ochronnych dla tego gatunku.

*00102* pl

Konferencja naukowa „Aktualny stan i aktywna ochrona naturalnych populacji jesiotrowatych zagrożonych wyginięciem“, 5-7 marca 2008, Przysiek k. Torunia. Kapusta, Andrzej. - Komun. Ryb. 2008 nr 2 (103) s. 34-37, il.

Uczestnicy z sześciu krajów dyskutowali na temat statusu i ochrony populacji ryb jesiotrowatych, badań genetycznych, rozważali możliwości chowu i hodowli oraz biologię i ekologię tych gatunków. Określono perspektywy restytucji jesiotra w basenie Morza Bałtyckiego.

GOSPODARKA WODNA

*00052* pl

Niektóre aspekty szczególnego korzystania z wód oraz znaczenie stawów rybnych w systemie gospodarowania wodami. Osuch-Chacińska, Lucyna. - Gosp. Wod. 2008 R. 68 nr 4 s. 141-142

Omówiono przepisy Prawa wodnego regulujące zasady przyznawania pozwoleń wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód. Pierwszeństwo mają zakłady zaopatrujące ludność w wodę do picia i na cele socjalno-bytowe, w drugiej kolejności zakłady przyczyniające się do zwiększenia retencji wód. Wyjaśniono dlaczego stawy rybne nie spełniając tych wymogów - nie mogą korzystać z priorytetu.

*00053* pl

A gdy wyschną wody. . . . Oglęcki, Paweł. - Wiad. Węd. 2008 nr 5 (707) s. 6-12, il. bibliogr.

Przedstawiono hipotezy wyjaśniające anomalie klimatyczne (ocieplenie klimatu), wpływ tego zjawiska na wody (wysychanie jezior, stawów i starorzeczy, często następujące po sobie przybory i niskie stany wód na rzekach) oraz wpływ na ryby (przesunięcie terminu i znaczne skrócenie tarła, pojawianie się obcych gatunków, częstsze zmiany siedlisk w danym akwenie).

*00075* pl

Oddziaływanie zbiorników wodnych na środowisko w powiecie kaliskim. Cz. 2. Małecki, Zdzisław. - Prz. Ryb. 2008 R. 33 nr 1 s. 24-30, il.

Omówiono położenie, podstawowe dane morfometryczne i warunki klimatyczne zbiorników retencyjnych: Pokrzywnica (Szałe) i Murowaniec. Przedstawiono niekorzystne oraz pozytywne oddziaływanie tych zbiorników na środowisko oraz propozycje nowego modelu użytkowania.

*00087* pl

Stawowy obręb hodowlany. Radecki, Wojciech. - Komun. Ryb. 2008 nr 1 (102) s. 29-30

Prawnik uzasadnia czy marszałek województwa może wydać decyzję o ustanowieniu stawowego obrębu hodowlanego na wniosek uprawnionego do rybactwa, jeżeli nie ma on pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody do zasilania stawu.

SKORUPIAKI I MIĘCZAKI UŻYTKOWE

*00023* pl

Raki jeziora Hańcza. Krzywosz, Tadeusz; Białokoz, Witold; Chybowski, Łucjan. W: Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Pod red. Jacka Kozłowskiego, Pawła Poczyczyńskiego, Bogusława Zdanowskiego. Olsztyn: Wydaw. IRS 2008 s. 115-119, il. +bibliogr. 14 poz.

Omówiono występowanie raka szlachetnego, pręgowatego i sygnałowego na przestrzeni lat 90. i w latach wcześniejszych XX wieku w jeziorze Hańcza na Suwalszczyźnie oraz zreferowano sytuację aktualną. Obecnie w latach 2006-2007 udało się odłowić jedynie raka pręgowatego.